Kërkimi për jetë jashtëtokësore është ndër nismat më të mëdha të shkencës moderne, por sfida kryesore qëndron në identifikimin e vendeve më premtuese për ta kërkuar atë. Astronomë dhe astrobiologë po punojnë në mënyrë të koordinuar për të zbuluar se cilat planetë ose hënë të largëta mund të mbështesin formën më të thjeshtë të jetës. Një qasje e re, e quajtur “kuadri sasior i jetueshmërisë” (quantitative habitability framework), synon të japë përgjigje të sakta dhe të bazuara në gjasa shkencore për këtë pyetje të lashtë: a jemi vetëm në univers?
Ky model i ri, i zhvilluar nga një ekip i udhëhequr nga astrobiologu dhe astrofizikani Dr. Edward Schwieterman, nuk përpiqet më të përgjigjet me “po” ose “jo” nëse një mjedis është i jetueshëm. Në vend të kësaj, ai krahason karakteristikat e mundshme të një mjedisi jashtëtokësor me nevojat biologjike të një organizmi specifik – qoftë një mikrob ekzistues në Tokë apo një formë hipotetike jete.
Zhvillimi i këtij modeli ka ardhur në kohën kur teleskopë të rinj si “Habitable Worlds Observatory” dhe koncepti “Nautilus” po projektohen për të kapur pamje të qarta të planetëve që sillen rreth yjeve të afërt. Por historia ka treguar që interpretimi i të dhënave është kompleks – siç u pa me planetin K2-18b apo pretendimet për jetë në atmosferën e Venusit. Kjo është arsyeja pse shkencëtarët kërkojnë metoda më të sakta për të kuptuar se çfarë do të thotë një sinjal i mundshëm i jetës.
Në bashkëpunim me më shumë se 100 ekspertë nga fusha të ndryshme – nga ekologët te kimistët – ekipi zhvilloi modele që analizojnë probabilitetin që një organizëm të mbijetojë në kushte të caktuara. Për shembull, modeli mund të tregojë se një bakter detar që prodhon oksigjen mund të ketë një mundësi 65% për të mbijetuar në një planet të ngjashëm me Tokën që orbiton një yll të largët.
Një shembull i thjeshtë që tregon funksionimin e këtij modeli është: një deve nuk mund të mbijetojë në Antarktidë për shkak të temperaturave ekstreme, gjë që përputhet me përllogaritjet e modelit për probabilitet të ulët jetueshmërie në atë mjedis për atë organizëm. E njëjta logjikë aplikohet për organizmat që jetojnë në skaje ekstreme në Tokë, si mikrobet që jetojnë në shpërthime termale nënujore apo në liqene me acid të lartë.
Për më tepër, ky kuadër merr parasysh mungesën e të dhënave të plota. Për shembull, një atmosferë e një planeti të largët mund të përmbajë avuj uji, por vetëm me 88% siguri. Sistemi është i ndërtuar për të funksionuar me të dhëna të pjesshme dhe për të trajtuar pasiguritë statistikore.
Modeli tashmë është bërë publik dhe është në dispozicion të komunitetit shkencor si kod open-source. Astrobiologët mund ta përdorin për të analizuar të dhëna ekzistuese, për të orientuar observimet me teleskopë dhe për të vlerësuar nëse një bioshenjë e mundshme është e lidhur me një mjedis të aftë për të mbështetur jetë.
Hapi i ardhshëm i ekipit është ndërtimi i një baze të dhënash për organizma që jetojnë në kushte ekstreme në Tokë – nga Himalajet në fundin e oqeanit – dhe zgjerimi i kësaj baze me modele për jetë hipotetike jashtëtokësore. Duke integruar këto në kuadrin e ri, shkencëtarët do të jenë në gjendje të analizojnë më mirë planetët e rinj që zbulohen dhe të udhëheqin kërkimin për jetë në sistemin tonë diellor dhe përtej.
3 përmbledhje kyçe:
- Një model i ri shkencor ndihmon në vlerësimin e probabilitetit të jetës në planetë të largët duke krahasuar habitatet me nevojat e organizmave.
- Qasja shmang përgjigjet absolute dhe përdor llogaritje probabilistike për të analizuar jetueshmërinë.
- Shkencëtarët do të krijojnë një bazë të dhënash të organizmave ekstremë për ta përdorur në zbulimet e ardhshme të teleskopëve.
Hashtagë:
#JetëJashtëtokësore #Astrobiologji #PlanetëTëLargët #KërkimiPërJetë #TeleskopëtHapësinorë #ShkencaNëUnivers #NASA #HabitabilityModel #NExSS #Exoplanets