Një marrëveshje e përkohshme tregtare mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, e arritur javën e kaluar në Londër, ka lënë të pazgjidhur një nga çështjet më të ndjeshme të sigurisë kombëtare: eksportin e magnetëve të specializuar nga mineralet e rralla që përdoren në sistemet ushtarake amerikane. Dy burime të afërta me negociatat thanë për Reuters se Kina nuk ka rënë dakord të japë leje eksporti për këto materiale thelbësore që përdoren në avionët luftarakë dhe raketat amerikane.
Negociatorët kinezë e lidhën progresin në eksportet e magnetëve me përdorim ushtarak me kufizimet që SHBA ka vendosur ndaj shitjes së çipeve më të avancuara të inteligjencës artificiale drejt Kinës – një kthesë e re në bisedimet që fillimisht kishin filluar me çështje si trafikimi i opioideve dhe tepricat tregtare. Ndërkohë, zyrtarët amerikanë sinjalizuan se tarifat ekzistuese ndaj Kinës do të zgjasin për 90 ditë të tjera pas afatit të 10 gushtit, duke e bërë të paqartë mundësinë e një marrëveshjeje të plotë përpara kësaj date.
Presidenti Donald Trump e quajti marrëveshjen “të shkëlqyer”, ndërsa Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, theksoi se nuk do të ketë lëshime të ndërsjella për çipat e inteligjencës artificiale në këmbim të qasjes në mineralet e rralla. Megjithatë, ndikimi i Kinës në këtë sektor mbetet thelbësor – ajo dominon prodhimin dhe përpunimin global të këtyre materialeve, duke krijuar një “grykë shishe” strategjike.
Marrëveshja paraprake në Gjenevë muajin e kaluar kishte si qëllim uljen e tarifave të dyanshme, por ngeci pikërisht për shkak të kufizimeve kineze mbi eksportet e mineraleve kritike. Si kundërpërgjigje, administrata Trump vendosi kufizime ndaj shitjes së teknologjive si motorët për avionë dhe softuerët për dizajnin e gjysmëpërçuesve. Në Londër, Kina ofroi leje të përshpejtuara për eksportuesit amerikanë jo-ushtarakë me afat 6-mujor, si dhe një kanal të gjelbër për aplikime nga kompani të besueshme.
Kompania kineze JL MAG Rare-Earth konfirmoi se ka marrë leje për eksport drejt SHBA-së, ndërsa Ministria e Tregtisë në Pekin tha se ka aprovuar disa aplikime “të përputhshme”. Por Kina nuk ka bërë asnjë lëshim për eksportin e materialeve specifike si samariumi, thelbësor për aplikime ushtarake. Këto materiale nuk përfshihen në marrëveshjen e Londrës.
Takimi në Londër pasoi një telefonatë mes Trump dhe Xi Jinping, ku SHBA vendosi tarifa prej 55% ndaj Kinës dhe Kina pranoi tarifa 10% ndaj mallrave amerikane. Por analistët kinezë janë skeptikë për ndonjë përparim të madh përpara afatit të gushtit, duke theksuar se çekuilibri tregtar nuk mund të zgjidhet brenda kësaj kohe – ndoshta as gjatë mandatit aktual të Trump.
Zgjatja e afatit mund t’i japë Trump-it më shumë kohë për të ndërtuar një bazë të re ligjore për rritjen e tarifave, nëse humb sfidën ligjore në SHBA. Por, siç thotë Ryan Hass nga Brookings Institution, qeveria amerikane po e kupton gjithnjë e më shumë se nuk mund të arrijë një marrëveshje tjetër me Kinën që i shërben vetëm prioriteteve të saj. Ndikimi i Pekinit në zinxhirët e furnizimit global është një kartë e fuqishme që vazhdon të sfidojë Uashingtonin.
3 përmbledhje kyçe:
- Kina refuzon të lëshojë materiale strategjike për përdorim ushtarak amerikan, pavarësisht marrëveshjes tregtare.
- SHBA po shqyrton zgjatjen e tarifave ndaj Kinës përtej afatit të 10 gushtit.
- Marrëveshja është simbolike, ndërsa tensionet teknologjike dhe të sigurisë vazhdojnë.
Hashtagë:
#SHBAKine #TregtiaGlobale #MineraletERralla #SiguriaKombëtare #Trump #XiJinping #AIChips #EksportetStrategjike #Gjeopolitikë #LuftaEkonomike