Administrata Trump po përgatitet për bisedime vendimtare me përfaqësuesit e Grendlandës dhe Danimarkës në Shtëpinë e Bardhë (Washington), mes përpjekjeve të përsëritura të presidentit amerikan për të marrë kontrollin e ishullit arktik. Ministrja e Jashtme e Grendlandës, Vivian Motzfeldt, dhe homologu i saj danez, Lars Løkke Rasmussen, pritet të takohen me nënpresidentin amerikan JD Vance dhe sekretarin e Shtetit Marco Rubio, në një takim që shihet si provë force diplomatike mes aleatëve.
Takimi vjen vetëm pak ditë pasi kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, dhe kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, dolën me një qëndrim të përbashkët kundër kërcënimeve të përsëritura të Trump. Duke folur në një konferencë të përbashkët për shtyp në Kopenhagë (Copenhagen), Nielsen tha se nëse Groenlanda do të detyrohej të zgjidhte mes Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës, “ne zgjedhim Danimarkën”.
Frederiksen e përshkroi presionin amerikan si “plotësisht të papranueshëm”, duke paralajmëruar se pjesa më e vështirë mund të jetë ende përpara. Trump, i cili prej vitesh ka shprehur interes për ta bërë Groenlandën pjesë të SHBA-së, e intensifikoi retorikën pas një operacioni të guximshëm ushtarak amerikan në Venezuelë më 3 janar, duke e cilësuar ishullin si jetik për sigurinë kombëtare për shkak të pozicionit strategjik mes Evropës dhe Amerikës së Veriut.
Komentet e Trump, përfshirë deklaratën se SHBA do ta marrë kontrollin e Groenlandës “një mënyrë apo një tjetër”, edhe nëse kjo dëmton NATO-n, kanë alarmuar Kopenhagenin, i cili mban përgjegjësinë për mbrojtjen e ishullit. Frederiksen paralajmëroi se një sulm amerikan do të nënkuptonte fundin e Aleancës Atlantike siç njihet sot.
Analistët paralajmërojnë për pasoja të thella. Ian Lesser nga German Marshall Fund (Washington) tha se dështimi për të zgjidhur krizën rrezikon jo vetëm kohezionin e NATO-s, por vetë ekzistencën e saj. Ai sugjeroi se një marrëveshje e mundshme mund të përfshijë angazhime më të forta evropiane për mbrojtjen e Groenlandës dhe hapësirës detare përreth, si edhe qasje të zgjeruar amerikane në burimet natyrore të ishullit.
Por rreziku i përplasjes mbetet i lartë. Ish-kryeministri suedez Carl Bildt e quajti situatën “një krizë të thellë”, duke thënë se përfshirja direkte e JD Vance në takim sinjalizon një qasje më të ashpër nga Uashingtoni. Sipas tij, më e mira që mund të arrihet është nisja e një procesi të ri bisedimesh, jo një zgjidhje e menjëhershme.
Për Danimarkën dhe Groenlandën, një rezultat pozitiv do të ishte një deklaratë e qartë që riafirmon sovranitetin e Groenlandës brenda Mbretërisë Daneze. Në këmbim, delegacioni pritet të ofrojë rishikim të marrëveshjeve ekonomike dhe të sigurisë, përfshirë qasje më të favorshme për kompanitë amerikane në sektorin minerar dhe investime shtesë në sigurinë arktike. Ndërkohë, disa liderë evropianë, përfshirë Emmanuel Macron, Friedrich Merz dhe Keir Starmer, kanë dalë hapur në mbështetje të Groenlandës, duke theksuar se siguria në Arktik duhet të ndërtohet në mënyrë kolektive.
Përmbledhje:
• Grendlanda dhe Danimarka po paraqiten të bashkuara përballë presionit amerikan.
• Kërcënimet e Trump ndaj Grendlandës po vënë në pikëpyetje të ardhmen e NATO-s.
• Takimi në Shtëpinë e Bardhë mund të hapë rrugë për negociata, ose të thellojë krizën transatlantike.
Hashtag:
#Grendlanda #Danimarka #SHBA #NATO #Gjeopolitikë #Arktiku #SiguriaGlobale