Administrata Trump po shkon drejt një përballjeje diplomatike vendimtare me Groenlandën dhe Danimarkën, në një moment kur presidenti amerikan ka ashpërsuar publikisht kërkesën e tij që Shtetet e Bashkuara të marrin kontrollin mbi ishullin arktik. Bisedimet në Shtëpinë e Bardhë pritet të zhvillohen mes ministres së Jashtme të Groenlandës, Vivian Motzfeldt, ministrit të Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen dhe zyrtarëve të lartë amerikanë, përfshirë nënpresidentin JD Vance dhe sekretarin e Shtetit Marco Rubio.
Pak para takimit, Donald Trump e bëri të qartë pozicionin e tij në rrjetet sociale, duke deklaruar se çdo skenar që nuk përfshin kalimin e Groenlandës nën sovranitetin amerikan është “i papranueshëm”. Ai e justifikoi këtë kërkesë me argumente të sigurisë kombëtare, duke theksuar rëndësinë strategjike të ishullit për mbrojtjen e SHBA-së dhe për rolin e tij në arkitekturën e NATO-s.
Retorika e presidentit vjen vetëm një ditë pasi kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, dhe kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, u shfaqën të bashkuar në Kopenhagen (Copenhagen), duke refuzuar hapur kërcënimet për marrje kontrolli. Nielsen deklaroi se, nëse do të detyroheshin të zgjidhnin mes SHBA-së dhe Danimarkës, zgjedhja e Groenlandës do të ishte Danimarka.
Frederiksen, nga ana e saj, foli për “presion të papranueshëm” nga aleati më i afërt i vendit të saj dhe paralajmëroi se pjesa më e vështirë e krizës mund të jetë ende përpara. Ajo shkoi edhe më tej, duke sugjeruar se një veprim ushtarak amerikan kundër Groenlandës do të shënonte fundin e NATO-s si aleancë funksionale.
Ekspertët e politikës ndërkombëtare e shohin situatën si jashtëzakonisht të rrezikshme. Ian Lesser, nga German Marshall Fund (Washington), paralajmëron se dështimi për të gjetur një zgjidhje diplomatike nuk do të kërcënonte vetëm unitetin e NATO-s, por vetë ekzistencën e saj. Ai thekson se në tryezë mund të jenë si angazhime evropiane për forcimin e mbrojtjes së Groenlandës, ashtu edhe negociata për akses më të madh amerikan në burimet natyrore të ishullit.
Por rreziku i një përplasjeje të hapur mbetet real. Analistët kujtojnë takimin e tensionuar mes Trump, JD Vance dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy vitin e kaluar, i cili përfundoi në një konflikt publik para kamerave. Një skenar i ngjashëm në Shtëpinë e Bardhë do të thellonte më tej krizën transatlantike.
Carl Bildt, ish-kryeministër i Suedisë, e përshkruan situatën si “një krizë të thellë”, duke shprehur dyshime se takimi do të sjellë ndonjë zgjidhje konkrete. Sipas tij, përfshirja direkte e JD Vance, i njohur për qëndrime më të ashpra ndaj Evropës, e bën edhe më të vështirë arritjen e një kompromisi.
Megjithatë, Danimarka dhe Groenlanda synojnë të dalin nga takimi me një deklaratë që riafirmon sovranitetin e Groenlandës brenda Mbretërisë daneze. Mbështetja e fundit nga liderë evropianë, përfshirë Emmanuel Macron, Friedrich Merz dhe Keir Starmer, tregon se Evropa po rreshtohet për të mbrojtur parimin se siguria në Arktik duhet të ndërtohet kolektivisht — jo përmes imponimit.
Përmbledhje:
- Trump kërkon hapur që Grendlanda të kalojë nën kontrollin e SHBA-së, duke e quajtur çdo alternativë “të papranueshme”.
- Danimarka dhe Grendlanda shfaqen të bashkuara, duke refuzuar presionin amerikan dhe duke paralajmëruar pasoja për NATO-n.
- Ekspertët paralajmërojnë se kriza mund të kërcënojë vetë themelet e aleancës transatlantike.
Hashtag:
#Grendlanda #SHBA #Danimarka #Trump #NATO #Arktiku #Gjeopolitikë #SiguriGlobale #AleancaTransatlantike