Një studim i ri në shkallë të gjerë mbi çarjet në Shtresën e Akullit të Grenlandës tregon se këto plasaritje po zgjerohen më shpejt si pasojë e ngrohjes globale, duke përshpejtuar humbjen e akullit dhe rritjen e nivelit të deteve në të gjithë botën.
Çarjet janë fraktura të mëdha në akullnajat që formohen kur akulli fillon të rrjedhë më shpejt. Ato mund të arrijnë deri në 90 metra gjerësi, mijëra metra gjatësi dhe qindra metra thellësi. Uji nga shkrirja e borës në sipërfaqe mund të depërtojë përmes çarjeve deri në bazën e akullit, duke krijuar një sistem të gjerë kullimi që ndikon në shpejtësinë e rrjedhës së akullnajave dhe shtresave të akullit.
Studimi zbuloi se çarjet po zgjerohen më shpejt se sa mendohej më parë dhe se midis 50 dhe 90 për qind e ujit që rrjedh nëpër Shtresën e Akullit të Grenlandës kalon përmes tyre. Kjo mund të shkaktojë ngrohjen e pjesëve të thella të akullnajave dhe të rrisë lubrifikimin mes akullit dhe shkëmbit bazë, duke përshpejtuar lëvizjen e akullit, shpjegoi Thomas Chudley, glaciolog në Universitetin Durham në Mbretërinë e Bashkuar dhe autori kryesor i studimit.
“Të kuptosh çarjet është kyçe për të kuptuar se si do të zhvillohet kjo rrjedhje në shekullin XXI dhe më tej”, tha Chudley.
Studiuesit e akullnajave të Grenlandës presin që më shumë çarje të formohen në një botë më të ngrohtë, pasi “akullnajat po përshpejtohen si pasojë e temperaturave më të larta të oqeanit, ndërsa uji i shkrirë që mbush çarjet mund të thellojë frakturat në akull”, tha ai. Megjithatë, deri më tani nuk ka pasur të dhëna të mjaftueshme për të treguar saktësisht ku dhe me çfarë ritmi po ndodh ky fenomen.
Duke përdorur imazhe tredimensionale të çarjeve, studiuesit arritën të vlerësojnë me saktësi vëllimin e tyre total për herë të parë. Rezultatet treguan se çarjet u zgjeruan ndjeshëm midis viteve 2016 dhe 2021, në përputhje të plotë me rritjen e shkarkimeve të akullnajave dhe ujit të shkrirë në oqean.
Shkencëtarët paralajmërojnë se ky është një mekanizëm i ri i përshpejtimit të humbjes së akullit që nuk është marrë mjaftueshëm në konsideratë në modelet ekzistuese të ndryshimeve klimatike. Llogaritja e saktë e sasisë së akullit që Grenlanda humb çdo vit është komplekse, por studimi i fundit tregon se ndryshimet në strukturen e akullit mund të çojnë në humbje akulli më të shpejta nga sa është parashikuar deri tani.
Në vitin 2020, një studim tjetër vlerësoi se Shtresa e Akullit të Grenlandës humb rreth 9 miliardë tonë ujë çdo orë. Sasia totale vjetore e ujit të ëmbël që rrjedh nga Grenlanda është afërsisht e barabartë me rrjedhën vjetore të lumit Amazon, rreth 1,000 gigatonë në vit, sipas Ken Mankoff, një studiues në Shërbimin Gjeologjik të Danimarkës dhe Grenlandës. Nëse i gjithë akulli i Grenlandës do të shkrihej, niveli i deteve do të rritej me rreth 7 metra.
Edhe pse një shkrirje e plotë do të ndodhte brenda mijëra vjetëve, studimet tregojnë se në periudhat e shkuara të ngrohjeve të shpejta klimatike, niveli i deteve është rritur me deri në 4 metra për shekull. Në ritmin aktual të shkrirjes, Grenlanda mund të kontribuojë me një rritje prej rreth 1 metri në nivelin e deteve deri në vitin 2100.
Kjo do të ketë pasoja të mëdha për zonat bregdetare në mbarë botën, ku miliona njerëz rrezikojnë të humbin tokën dhe mjetet e jetesës. Grenlanda është një nga kontribuuesit më të mëdhenj në rritjen e nivelit të deteve, dhe parashikimi i shpejtësisë së shkrirjes së saj mbetet një qëllim kyç për shkencën e klimës.
Studimi i ri është inventari i parë i plotë i çarjeve në të gjithë Shtresën e Akullit të Grenlandës dhe do të ndihmojë në përmirësimin e modeleve të parashikimit të ndryshimeve klimatike. William Colgan, profesor i glaciologjisë në Shërbimin Gjeologjik të Danimarkës dhe Grenlandës, e përshkroi atë si “studimin e parë që tregon në mënyrë të pakundërshtueshme se zgjerimi i çarjeve është një fenomen i përhapur në të gjitha akullnajat e Grenlandës që kanë përshpejtuar vitet e fundit”.
Përmbledhje:
- Çarjet në akullnajat e Grenlandës po zgjerohen më shpejt për shkak të ngrohjes globale.
- Akullnajat po shkrihen më shpejt, duke kontribuar në rritjen e nivelit të deteve.
- Studimi i ri tregon se ky fenomen është më i përhapur dhe më i rëndë nga sa ishte menduar më parë.
Hashtagë:
#Grenlanda #NdryshimetKlimatike #ShkrirjaEAkullnajave #RritjaENivelitTëDeteve