Ndërsa protestat dhe trazirat civile në Iran po intensifikohen, e ardhmja e regjimit islamik mbetet e pasigurt — dhe aleati i tij më i rëndësishëm, Rusia, gjendet në një pozicion të vështirë vëzhguesi. Uashingtoni po shqyrton hapat e radhës, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar se nuk përjashton sulme ushtarake ndaj Teheranit, duke kërcënuar edhe me tarifa ndëshkuese prej 25% ndaj çdo shteti që vazhdon bashkëpunimin ekonomik me Iranin.
Për Moskën, zhvillimet në Iran janë thellësisht shqetësuese. Teherani nuk është thjesht një aleat, por një partner strategjik kyç në Lindjen e Mesme, në aspektin ushtarak, energjetik dhe gjeopolitik. Pas dobësimit të ndikimit rus në Siri (Syria), Venezuelë (Venezuela) dhe Kaukaz, humbja e Iranit do të përfaqësonte një goditje shumë më të madhe për ambiciet rajonale të Kremlinit.
Sipas analistëve, Irani është një “projektues fuqie” në rajon, që i ka mundësuar Rusisë të ndërtojë aleanca dhe të zgjerojë ndikimin e saj përtej kufijve. Një kolaps i regjimit do të hapte një vakuum pushteti, me pasoja të rënda sigurie jo vetëm për Lindjen e Mesme, por edhe për Kaukazin — një zonë ndarëse mes Rusisë dhe Iranit.
Reagimi i Moskës deri tani ka qenë i zbehtë. Kremlini dhe presidenti Vladimir Putin kanë shmangur deklaratat e drejtpërdrejta, ndërsa media shtetërore ruse ka minimizuar protestat, duke i atribuar trazirat “ndërhyrjeve të huaja”. Ministria e Jashtme ruse ka paralajmëruar për pasoja “katastrofike” për sigurinë rajonale dhe globale, duke përsëritur narrativën iraniane për ndikimin perëndimor.
Aleanca Moskë–Teheran është forcuar veçanërisht pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, kur Irani u bë një nga furnizuesit kryesorë të Rusisë me dronë sulmues “Shahed” dhe, sipas raportimeve, edhe me municione. Në këmbim, Irani përfitoi teknologji ushtarake, inteligjencë dhe mbështetje për programet e tij raketore dhe hapësinore, megjithëse disa marrëveshje të përfolura mbeten të paqarta.
Megjithatë, kufijtë e kësaj aleance u bënë të dukshëm kur Rusia qëndroi pasive gjatë sulmeve ajrore amerikane dhe izraelite mbi objektiva bërthamore iraniane verën e kaluar. Analistët vlerësojnë se Moska, e zhytur në luftën në Ukrainë, nuk kishte as kapacitetin dhe as vullnetin për t’u përfshirë drejtpërdrejt në një përballje me SHBA-në dhe Izraelin.
Sipas ekspertëve, Rusia nuk ka më mjete reale për të shpëtuar regjimin iranian nëse ai rrëzohet. Në rast ndryshimi pushteti, Moska pritet të përpiqet të rindërtojë marrëdhëniet me çdo qeveri të re, me synimin minimal për të ruajtur një farë ndikimi në rajon dhe për të shmangur përjashtimin total nga Lindja e Mesme.
Në thelb, kriza në Iran po ekspozon natyrën pragmatike të politikës së jashtme ruse: aleancat vlejnë vetëm aq sa shërbejnë interesave të Moskës. Humbja e Iranit do të ishte një goditje strategjike, por Rusia duket e përgatitur të përshtatet — edhe nëse kjo do të thotë të rishkruajë rregullat e lojës me një Iran të ri.
Përmbledhje:
- Irani është aleati më i rëndësishëm rajonal i Rusisë dhe një shtyllë e ndikimit të saj në Lindjen e Mesme.
- Moska ka pak mundësi reale për të ndihmuar regjimin iranian në rast kolapsi.
- Një ndryshim pushteti në Teheran do ta detyronte Rusinë të ripozicionohej për të ruajtur ndikimin minimal në rajon.
Hashtag:
#Iran #Rusi #Gjeopolitikë #LindjaEMesme #Protesta #SiguriGlobale #PolitikëNdërkombëtare