Për shumë vite, arkeologët janë përpjekur të zbulojnë se nga e siguruan qytetërimet e Epokës së Bronzit kallain, një metal i rrallë, i cili bashkë me bakrin formonte bronzin – materialin që i dha emrin një epoke të tërë. Një studim i ri hedh dritë mbi një burim të papritur: Britaninë Jugperëndimore.
Sipas studiuesve nga Universiteti i Durhamit në Angli, minatorët në Cornwall dhe Devon filluan të nxirrnin kallaj rreth 4,200 vite më parë. Brenda disa shekujsh, ky metal u bë pjesë e rrjeteve tregtare që përhapeshin nga Evropa Qendrore deri në Mesdheun Lindor.
Gjurmët kimike të kallait britanik janë gjetur në ngarkesa anijesh të mbytura në ujërat e Anglisë, Izraelit dhe Francës, duke vërtetuar praninë e tij në qarkullimin ndërkombëtar të kohës. Kjo mbështet idenë se Britania ishte një furnizues i rëndësishëm për nevojat në rritje të bronzit në Lindjen e Lashtë.
Një ishull bregdetar në Cornwall, Saint Michael’s Mount, besohet të ketë qenë një nga qendrat kryesore të tregtisë së kallait në kohët e lashta. Studiuesit kanë analizuar elementët gjurmë dhe izotopet e plumbit në kallajin nga ky rajon për të gjurmuar origjinën e ngarkesave antike.
Megjithatë, debate mbeten të hapura. Disa studiues, si Wayne Powell nga Brooklyn College, argumentojnë se kallai nga Azia Qendrore vazhdoi të ishte burimi dominues për shekuj me radhë, për shkak të rrugëve tokësore që përshkonin Irakun e sotëm dhe përfundonin në Turqinë e lashtë.
Powell përmend dhjetëra miniera të lashta kallaji në Kazakistan, të zbuluara së fundmi nga arkeologët rusë, si dëshmi për rolin e madh të Azisë Qendrore në tregtinë e metaleve. Sipas tij, madje edhe objektet e bronzit të gjetura në vendbanimet mesdhetare përmbajnë izotope karakteristike nga kjo zonë.
Por ndikimi britanik nuk mund të anashkalohet. Ndërsa disa anije britanike nuk mund të arrinin direkt në Mesdhe për shkak të luftërave të ashpra mes egjiptianëve dhe hititëve në Epokën e Vonshme të Bronzit, kallai nga Evropa kishte arritur gjithsesi të depërtonte në tregjet lindore nëpërmjet rrugëve të tjera.
Në fund, të dyja palët bien dakord për një fakt: kërkesa për kallaj ishte aq e madhe, sa çdo burim i mundshëm – qoftë nga Britania apo Azia Qendrore – u shfrytëzua plotësisht. Qartësimi i këtij misteri kërkon ende kërkime të thelluara dhe zbulime të reja arkeologjike.
Përmbledhje:
- Kornualli dhe Devoni në Britani mund të kenë qenë burimet kryesore të kallait gjatë Epokës së Bronzit.
- Gjurmë të kallait britanik janë gjetur në anije të mbytura pranë Anglisë, Izraelit dhe Francës.
- Debatet për origjinën e kallait vazhdojnë, por është e qartë se qytetërimet e lashta përdorën burime të shumta për të përmbushur kërkesën.
Hashtag-e:
#EpokaEBronzit #KallaiBritanik #Arkeologji #Historike #TregtiaAntike #Cornwall #Devon #ZbulimeShkencore #MisteretEHistorisë