Një studim i ri afatgjatë hedh dritë mbi një shqetësim në rritje: lidhjen midis vetmisë dhe dobësimit të kujtesës tek të moshuarit. Edhe pse shkencëtarët e neuroshkencës prej kohësh kanë vënë re një korelacion mes izolimit social dhe rënies kognitive, dimensioni i saktë i kësaj lidhjeje ka mbetur i paqartë. Tani, kërkimi i publikuar në Aging & Mental Health sugjeron se vetmia mund të ndikojë ndjeshëm në nivelin fillestar të kujtesës, pa përshpejtuar domosdoshmërisht rënien e saj me kalimin e kohës.
Studimi, i udhëhequr nga Luis Carlos Venegas-Sanabria nga Universidad del Rosario, zbulon se individët e moshuar që raportojnë nivele më të larta vetmie kanë rezultate më të ulëta në testet e kujtesës, si në rikujtimin e menjëhershëm ashtu edhe në atë të vonuar. Megjithatë, për një periudhë gjashtëvjeçare, ritmi i rënies së kujtesës mbetet pothuajse i njëjtë si tek ata që nuk ndihen të vetmuar.
Të dhënat u bazuan në analizën e Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe, një nga databazat më të mëdha në Evropë për studimin e plakjes. Studiuesit ndoqën 10,217 persona të moshës 65 deri në 94 vjeç nga 12 vende evropiane, duke matur nivelin e vetmisë dhe performancën në teste të kujtesës gjatë gjashtë viteve.
Rezultatet tregojnë se mosha mbetet faktori kryesor që ndikon në rënien e kujtesës. Pas moshës 75 vjeç, rezultatet fillojnë të bien më shpejt, ndërsa pas 85 vjeç kjo rënie bëhet edhe më e theksuar. Gjithashtu, faktorë si depresioni dhe sëmundjet kronike, përfshirë diabetes, ndikojnë negativisht në nivelin fillestar të kujtesës.
Nga ana tjetër, aktiviteti fizik shfaqet si një faktor mbrojtës. Individët që angazhohen në aktivitet fizik të moderuar ose intensiv të paktën një herë në muaj tregojnë rezultate më të mira në testet e kujtesës. Edhe pse kjo nuk ndikon në shpejtësinë e rënies, ndihmon në krijimin e një “rezervë kognitive” që përmirëson pikënisjen.
Edhe pse studimi nuk shqyrton drejtpërdrejt shkaqet e lidhjes mes vetmisë dhe funksionit kognitiv, kërkime të mëparshme sugjerojnë disa mekanizma të mundshëm. Vetmia shpesh shoqërohet me mungesë ndërveprimi social, rritje të rrezikut për depresion dhe probleme shëndetësore si hipertensioni apo diabeti—të gjitha këto faktorë që ndikojnë negativisht në funksionimin e trurit.
Në një botë që po plaket me shpejtësi, sfida bëhet edhe më urgjente. Sipas projeksioneve të United Nations, deri në vitin 2050, një në gjashtë njerëz në botë do të jetë mbi moshën 65 vjeç. Kjo rritje demografike do të sjellë një barrë të madhe për sistemet shëndetësore, veçanërisht përballë sëmundjeve neurodegjenerative si demenca.
Në këtë kontekst, studimi thekson rëndësinë e trajtimit të vetmisë jo vetëm si një çështje sociale, por edhe si një faktor kyç për ruajtjen e shëndetit mendor dhe kognitiv tek të moshuarit.
Përmbledhje:
- Vetmia lidhet me nivel më të ulët fillestar të kujtesës tek të moshuarit.
- Nuk përshpejton rënien e kujtesës, por ndikon në pikënisje.
- Aktiviteti fizik ndihmon në përmirësimin e performancës kognitive.
- Mosha, depresioni dhe sëmundjet kronike mbeten faktorët kryesorë të rrezikut.
Hashtag:
#ShendetMendor #MosheEShtyre #Vetmia #Kujtesa #Shkenca #ShendetPublik