Shtetet e Bashkuara i kanë dhënë Indisë një përjashtim të përkohshëm prej 30 ditësh për të blerë naftë nga Rusia, një vendim që vjen në një moment kur lufta me Iranin po krijon pasiguri të mëdha në furnizimet globale me energji. Ky hap vjen pasi Washingtoni më parë kishte vendosur tarifa ndëshkuese prej 25% ndaj Indisë për shkak të blerjeve të naftës ruse — masa që u hoq muajin e kaluar. Përjashtimi i ri synon të stabilizojë tregjet ndërkombëtare të naftës, të cilat janë tronditur nga tensionet në Lindjen e Mesme.
Tregjet reaguan menjëherë ndaj zhvillimeve gjeopolitike. Nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) u rrit me 8.51%, ose rreth 5.84 euro, duke u mbyllur në 74.53 euro për fuçi — rritja më e madhe ditore që nga maji i vitit 2020. Ndërkohë, standardi global Brent u rrit me 4.93%, ose 3.69 euro, duke arritur në 78.58 euro për fuçi. Të premten, çmimet pësuan një rënie të lehtë mbi 1%, duke reflektuar pritjet se përjashtimi për Indinë mund të lehtësojë presionin në furnizime.
India është një lojtar kyç në tregun global të energjisë: ajo është rafinuesi i katërt më i madh në botë dhe eksportuesi i pestë më i madh i produkteve të naftës. Vendi është gjithashtu importuesi i tretë më i madh i naftës. Sipas ekspertëve, New Delhi kishte filluar të zëvendësonte furnizimet ruse me naftë nga Lindja e Mesme, por ndërprerjet e furnizimit nga vendet e Gjirit për shkak të konfliktit e kanë shtyrë sërish Indinë të kërkojë naftë nga Moska.
Analistja e energjisë Muyu Xu nga kompania Kpler tha se rafineritë indiane kanë kërkuar aktivisht furnizime të menjëhershme me naftë ruse gjatë ditëve të fundit. Sipas informacioneve nga tregu, India mund të ketë blerë rreth 6 deri në 8 milionë fuçi naftë ruse brenda vetëm dy ose tre ditësh.
Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessant, tha se masa është vetëm e përkohshme dhe nuk pritet të sjellë përfitime të mëdha financiare për Rusinë. Ai sqaroi se përjashtimi lejon vetëm përpunimin e transaksioneve për ngarkesa nafte që tashmë ndodhen në det dhe nuk krijon kontrata të reja afatgjata.
Administrata amerikane po përpiqet të frenojë rritjen e çmimeve të energjisë me disa masa të tjera, përfshirë sigurimin ndaj rreziqeve politike për cisternat që kalojnë nëpër Gjirin Persik. Çmimet e naftës në SHBA janë rritur rreth 20% gjatë kësaj jave, kryesisht për shkak të përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme. Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se masa të tjera për të ulur presionin në tregun e naftës janë duke u përgatitur.
Megjithatë, disa analistë besojnë se këto masa janë vetëm zgjidhje të përkohshme. Vandana Hari, drejtoreshë ekzekutive e firmës kërkimore Vanda Insights, e përshkroi përjashtimin si një “valvul lehtësuese”, duke paralajmëruar se tregjet kanë humbur pothuajse 20 milionë fuçi në ditë nga prodhuesit e Gjirit. Ajo shtoi se masa është e pamjaftueshme dhe e krahasoi me “vendosjen e një fashoje mbi një plagë me armë”.
Situata është përkeqësuar edhe nga bllokimi i Ngushticës së Hormuzit (Strait of Hormuz) — një rrugë detare përmes së cilës kalon rreth 20% e tregtisë globale të naftës. Trafiku në këtë korridor strategjik është ndalur pas paralajmërimeve iraniane dhe rritjes drastike të kostove të sigurimit për anijet transportuese. Sipas të dhënave të Kpler, asnjë cisternë me naftë të ngarkuar nuk ka kaluar përmes kësaj ngushtice që nga fundjava e kaluar.
Për momentin, India duket relativisht e mbrojtur nga kriza. Sipas analistit Prateek Pandey nga kompania Rystad Energy, vendi ka në dispozicion rreth 100 milionë fuçi rezervë nafte, të mjaftueshme për të mbuluar deri në 45 ditë kërkesë. Megjithatë, nëse ndërprerjet në Lindjen e Mesme zgjasin më shumë se tre ose katër javë, industria e rafinimit në Indi mund të përballet me sfida serioze në furnizim
Përmbledhje:
- SHBA i dha Indisë një përjashtim 30-ditor për të blerë naftë ruse për të stabilizuar furnizimet globale.
- Konflikti me Iranin dhe bllokimi i Ngushticës së Hormuzit po krijojnë tronditje të mëdha në tregjet e energjisë.
- India ka rezerva që mund të mbulojnë rreth 45 ditë kërkesë, por një krizë më e gjatë mund të shkaktojë probleme serioze.
Hashtag:
#EnergjiaGlobale #Nafta #India #Rusia #Irani #TregjetGlobale #EkonomiaBotërore #LindjaEMesme