Çmimet e naftës kanë shënuar rritjen më të madhe javore në historinë e tregtimit të kontratave futures që nga viti 1983, ndërsa përshkallëzimi i luftës në Lindjen e Mesme ka krijuar një tronditje të madhe në furnizimet globale të energjisë. Tregjet ndërkombëtare janë përfshirë nga pasiguria pasi konfliktet ushtarake kanë ndërprerë rrugët kryesore të transportit të naftës dhe kanë shtuar frikën për mungesë të theksuar furnizimi në javët e ardhshme.
Nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) u rrit me 12.21%, ose rreth 9.10 euro, duke u mbyllur në 83.63 euro për fuçi. Ndërkohë, standardi global Brent u rrit me 8.52%, ose rreth 6.70 euro, duke arritur në 85.28 euro për fuçi. Në total, nafta amerikane u rrit 35.63% brenda një jave, rritja më e madhe javore në historinë e këtij kontrati që nga fillimi i tregtimit në vitin 1983, ndërsa Brent u rrit rreth 28%, rritja më e madhe që nga prilli i vitit 2020.
Përshkallëzimi i konfliktit mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit ka rritur ndjeshëm tensionet gjeopolitike. Presidenti amerikan Donald Trump kërkoi dorëzim të pakushtëzuar nga Irani, duke shtuar frikën për një luftë të zgjatur që mund të destabilizojë tregjet globale të energjisë. Konflikti ka paralizuar pothuajse trafikun në Ngushticën e Hormuzit (Strait of Hormuz), një nga korridoret më të rëndësishme detare për transportin e naftës në botë.
Ministri i Energjisë i Katarit (Qatar), Saad al-Kaabi, paralajmëroi në një intervistë për The Financial Times se çmimi i naftës mund të arrijë deri në 150 dollarë (rreth 138 euro) për fuçi në javët e ardhshme nëse cisternat nuk arrijnë të kalojnë përmes kësaj ngushtice strategjike. Sipas tij, një zhvillim i tillë mund të trondiste seriozisht ekonominë globale dhe të shkaktonte pasoja të rënda për shumë vende.
Ndërkohë, disa vende prodhuese kanë filluar tashmë të reduktojnë prodhimin. Iraku (Iraq) ka ndërprerë rreth 1.5 milionë fuçi nafte në ditë, ndërsa Kuvajti (Kuwait) ka filluar të ulë prodhimin për shkak të mungesës së hapësirës për magazinim. Analistët paralajmërojnë se ndërprerjet në prodhim mund të arrijnë deri në 6 milionë fuçi në ditë nëse bllokada e Hormuzit vazhdon.
Administrata e presidentit Trump ka njoftuar një program sigurimi prej 20 miliardë dollarësh (rreth 18.4 miliardë euro) për cisternat e naftës që operojnë në Gjirin Persik (Persian Gulf), në një përpjekje për të ulur rreziqet për transportin detar. Megjithatë, masa nuk ka arritur të qetësojë tregjet, pasi frika për ndërprerje reale të furnizimit vazhdon të dominojë tregtinë globale të energjisë.
Analistja e JPMorgan, Natasha Kaneva, tha se tregu tashmë po kalon nga një fazë ku çmimet reflektonin vetëm rrezikun gjeopolitik, në një realitet ku ndërprerjet operative të furnizimit po bëhen gjithnjë e më të prekshme. Sipas saj, disa prodhues në rajon, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe (United Arab Emirates), mund të përballen me kufizime serioze në furnizim gjatë javës së ardhshme.
Ndërkohë, ndikimi po ndihet edhe nga konsumatorët. Çmimi mesatar i benzinës në Shtetet e Bashkuara (United States) është rritur me rreth 0.25 euro për gallon gjatë javës së fundit, duke arritur në rreth 3.00 euro për gallon. Lufta mes Iranit dhe SHBA-së ka hyrë në ditën e saj të shtatë, ndërsa sekretari amerikan i Mbrojtjes Pete Hegseth deklaroi se operacionet ushtarake “sapo kanë filluar”, duke sinjalizuar se tensionet mund të vazhdojnë edhe për një kohë të gjatë.
Përmbledhje:
- Çmimet e naftës u rritën mbi 35% brenda një jave, rritja më e madhe që nga fillimi i tregtimit të futures në vitin 1983.
- Lufta mes SHBA-së dhe Iranit ka paralizuar trafikun në Ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe për furnizimet globale me energji.
- Analistët paralajmërojnë se çmimi i naftës mund të arrijë deri në 138 euro për fuçi nëse ndërprerjet e furnizimit vazhdojnë.
Hashtag:
#Nafta #EnergjiaGlobale #LindjaEMesme #EkonomiaBotërore #TregjetFinanciare #Irani #SHBA #KrizaEnergjitike