Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të martën se “nuk ka kthim pas” në ambicien e tij për të marrë kontrollin e Grenlandës (Greenland), duke mos përjashtuar as përdorimin e forcës dhe duke shtuar presionin mbi aleatët evropianë. Qëndrimi i tij, i shoqëruar me postime në rrjete sociale dhe imazhe të krijuara nga inteligjenca artificiale, ka tronditur raportet brenda NATO-s dhe ka rihapur frikën e një lufte të re tregtare mes Shteteve të Bashkuara (United States) dhe Evropës.
Ambicia e Trumpit për të sfiduar sovranitetin e Danimarkës (Denmark) mbi Grenlandën – një territor autonom brenda Mbretërisë Daneze – ka vënë në pikëpyetje boshtin e sigurisë perëndimore. Pas një bisede me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, Trump deklaroi se Grenlanda është “thelbësore për sigurinë kombëtare dhe globale”, duke shtuar se “të gjithë pajtohen” me këtë vlerësim. Për të theksuar mesazhin, ai publikoi imazhe AI ku shfaqej duke mbajtur flamurin amerikan në Grenlandë, si dhe një hartë ku Kanadaja (Canada) dhe Grenlanda paraqiteshin si pjesë e SHBA-së.
Në një tjetër hap provokues, Trump publikoi mesazhe private, përfshirë një nga presidenti francez Emmanuel Macron, i cili e pyeste se çfarë po bënte “me Grenlandën”. Paralelisht, Trump kërcënoi Francën (France) me tarifa 200% për verërat dhe shampanjat, duke ringjallur kujtimet e përplasjeve tregtare të vitit të kaluar. Bashkimi Evropian (European Union) ka paralajmëruar kundërmasa, përfshirë një paketë tarifash mbi rreth 93 miliardë euro importe amerikane (afërsisht 100 miliardë euro), që mund të hyjnë automatikisht në fuqi më 6 shkurt.
Një tjetër instrument në tryezë është “Instrumenti Kundër-Shtrëngimit” (Anti-Coercion Instrument), i papërdorur deri tani, i cili do t’i lejonte BE-së të kufizonte aksesin e kompanive amerikane në tenderë publikë, investime, bankë dhe shërbime – një fushë ku SHBA-ja ka suficit të madh, veçanërisht në shërbimet digjitale të gjigantëve teknologjikë. Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, u përpoq të zbusë tonet në Davos (Davos, Switzerland), duke e quajtur reagimin evropian “histeri” dhe duke kërkuar qetësi.
Në Kopenhagë (Copenhagen), kryeministrja daneze Mette Frederiksen paralajmëroi se “më e keqja mund të jetë ende përpara”, duke theksuar se sovraniteti, kufijtë dhe demokracia nuk janë të negociueshme. Ndërkohë, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, nga Forumi Ekonomik Botëror në Davos, u bëri thirrje liderëve të ndërtojnë një “Evropë të re, më të pavarur”, duke pranuar se ndryshimet gjeopolitike janë të përhershme.
Situata u ndërlikua më tej nga reagimi i Rusisë (Russia). Ministri i Jashtëm Sergei Lavrov vuri në dyshim sovranitetin danez mbi Grenlandën, duke e quajtur atë një “trashëgimi koloniale”, ndërsa mohoi çdo ambicie ruse për ishullin. Protesta kundër Trumpit shpërthyen edhe në Zyrih (Zurich, Switzerland), ku demonstruesit denoncuan “oligarkinë” dhe “luftërat imperialiste”.
Tregjet financiare reaguan menjëherë ndaj rritjes së rrezikut gjeopolitik. Kontratat futures të S&P 500 dhe Nasdaq ranë në nivelet më të ulëta të një muaji, ari arriti çmime rekord, ndërsa aksionet globale u tkurrën dhe obligacionet amerikane u shitën. Analistët paralajmërojnë se një përshkallëzim i mëtejshëm mund të ushqejë një valë të re pasigurie ekonomike globale.
Përmbledhje:
– Trump shpall se “nuk ka kthim pas” në ambicien për Grenlandën, duke tronditur aleancat perëndimore.
– BE dhe Danimarka reagojnë ashpër, ndërsa rreziku i një lufte tregtare SHBA-Evropë rritet.
– Tregjet globale sinjalizojnë pasiguri, me rënie të aksioneve dhe rritje të kërkesës për ar.
Hashtag:
#Trump #Grenlanda #NATO #BashkimiEvropian #TregtiaGlobale #Gjeopolitika #Davos #SiguriaNdërkombëtare