Në një kohë kur rrjetet sociale janë kthyer në skenën kryesore të debateve ushqimore, figura si mjeku amerikan Paul Saladino po nxisin një revoltë kundër industrisë ushqimore të përpunuar. Duke promovuar konsumin e ushqimeve të papërpunuara – sidomos qumështit të papasterizuar – Saladino dhe ndjekësit e tij pretendojnë përfitime të shumta shëndetësore. Por ekspertët paralajmërojnë se kjo qasje mund të jetë më shumë e rrezikshme sesa e shëndetshme.
Saladino, i njohur fillimisht për promovimin e dietës karnivore, tashmë mbështet një dietë “të bazuar në shtazë”, ku përfshihet fruta, mjalti dhe qumështi i papërpunuar. Ai e quan qumështin e pasterizuar “qumësht të vdekur”, duke e fajësuar për sëmundje të zorrëve, alergji dhe probleme me gjumin. Me më shumë se 1.6 milion ndjekës në Instagram, postimet e tij nxitin frikë ndaj ushqimeve të përpunuara dhe përforcojnë idenë se përpunimi industrial po dëmton shëndetin publik.
Në të vërtetë, pasterizimi – i përdorur gjerësisht që prej vitit 1947 në SHBA – ka ndihmuar në ndalimin e përhapjes së sëmundjeve të rrezikshme të shkaktuara nga produktet e qumështit të papërpunuar, si listerioza apo tuberkulozi i bagëtive. Qendra për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC) raporton se, në zonat ku qumështi i papërpunuar shitet ligjërisht, ka 3.2 herë më shumë shpërthime të sëmundjeve ushqimore sesa në zonat ku ndalohet. Ndërsa në shtetet që lejojnë shitjen në dyqane, ky rrezik rritet në 3.6 herë.
Një tjetër debat ndezës rreth ushqimit qëndron te përkufizimi i ushqimeve të përpunuara. Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë e OKB-së ka zhvilluar sistemin NOVA për klasifikimin e ushqimeve në katër grupe, duke sqaruar se jo çdo përpunim është i dëmshëm. Ndër to, vetëm grupi i fundit – “ushqime ultra të përpunuara” – si pijet e gazuara dhe ushqimet industriale me përmbajtje të lartë sheqeri, kripë dhe yndyre, përbën problem real për shëndetin publik.
Sipas dietologëve si Abby Langer dhe Brian St. Pierre, përpunimi minimal është thelbësor për sigurinë ushqimore dhe nuk e heq vlerën ushqyese të qumështit. Langer shprehet se “qumështi i pasterizuar është ende një nga ushqimet më të pasura me lëndë ushqyese”. Por mesazhi i moderuar rrallë bëhet viral. Influencerët, si Saladino, përdorin tone alarmante dhe shesin suplemente që kushtojnë deri në 68 € për të përforcuar pretendimet e tyre.
Megjithatë, ekspertët si Layne Norton theksojnë se këto narrativa krijojnë ankth ushqimor dhe sjellje të çrregullta ndaj dietës. Ata vënë në dukje se shumë prej “provave shkencore” që citohen nga influencerët nuk janë të mbështetura në studime serioze me rezultate të matshme. Në vend të kësaj, përdoren mekanizma hipotetikë për të forcuar narrativën dhe për të promovuar “rrugë të shpejta drejt shëndetit”.
Ndërkohë, fushatat kundër përpunimit ushqimor kanë nisur të ndikojnë politikën shtetërore në SHBA. Në vitin 2024, Iowa u bë një nga disa shtete që legalizoi më shumë liri në tregtimin e qumështit të papërpunuar, përkundër kundërshtimeve nga autoritetet shëndetësore dhe fermerët. Argumenti i përkrahësve: qytetarët duhet të kenë të drejtën të zgjedhin vetë.
Por ndërsa këto lëvizje përfshijnë një thirrje për liri individuale, rreziku publik mbetet i vërtetë. Siç thotë një dietolog: “Shëndeti publik nuk mund të bazohet në një trend Instagram-i.”
Tre përmbledhje kryesore:
- Qumështi i papërpunuar po promovohet si “shpëtimtar shëndeti”, por rreziqet ndaj sigurisë ushqimore janë të vërteta dhe të dokumentuara.
- Debati ndaj ushqimit të përpunuar ka marrë formën e një lufte kulturore në rrjete sociale, shpesh me fakte të shtrembëruara.
- Shumë influencerë që promovojnë dieta ekstreme përfitojnë financiarisht duke shitur suplemente “të pastra” të përpunuara.
Hashtagë:
#QumështiIPapërpunuar #UshqimNatyralApoRrezik #DietaEkstreme #ShëndetPublik #UshqimIShëndetshëm #DezinformimiUshqimor #QumështiDheShkenca #ProcesiPasterizimit #InfluencerëtDheShëndeti #LiriApoRrezik