Simulimet e reja kompjuterike të sistemit diellor kanë zbuluar një kërcënim të papritur për Tokën: një yll kalimtar, përmes forcës së tij gravitacionale, mund të shkaktojë përplasje planetare ose madje ta nxjerrë planetin tonë jashtë sistemit diellor. Ky rrezik, sado i vogël, vjen si pasojë e një ndërveprimi të ndërlikuar mes forcave gravitacionale të planetëve dhe ndikimeve të jashtme, si yjet që kalojnë pranë.
Pjesa më e madhe e fajit bie mbi Merkurin, planeti më i afërt me Diellin. Orbita e tij tashmë eliptike mund të bëhet edhe më e paqëndrueshme për shkak të ndërhyrjeve nga Jupiteri. Sipas studimit të astronomëve Nathan Kaib nga Planetary Science Institute (Iowa) dhe Sean Raymond nga Universiteti i Bordeaux (Francë), kur një yll kalon afër sistemit tonë, këto lëkundje përkeqësohen. Ky destabilizim mund të bëjë që Merkuri të përplaset me Diellin apo Venusin, e më pas të shkaktojë një efekt domino që çon në përplasje të mundshme të Tokës me Marsin apo Venusin – ose në flakërim total në Diell – ose në hedhje të saj në hapësirën e thellë, përtej sistemit tonë diellor.
Lajmi i mirë është se ky është një skenar shumë i rrallë. Shanset që një katastrofë e tillë të ndodhë në 5 miliardë vitet e ardhshme – afërsisht jetëgjatësia e mbetur e Diellit – janë vetëm 0.2 për qind. Megjithatë, kjo shifër është ndjeshëm më e lartë se sa kanë sugjeruar më parë studimet që nuk kishin marrë në konsideratë ndikimin afatgjatë të yjeve kalimtarë.
Renu Malhotra, një shkencëtare planetare nga Universiteti i Arizonës (Tucson), thotë se e gjen shqetësues se sa të ndjeshëm mund të jemi ndaj një kaosi planetar. Sipas saj, ndikimet e mëparshme nga yje të largët mund të shpjegojnë edhe pse orbitat e planetëve gjigantë janë më eliptike se sa pritej nga disku fillestar protoplanetar.
Yjet më të rrezikshëm janë ato që kalojnë shumë afër – më pak se 15 miliardë kilometra nga Dielli – ose ato që lëvizin ngadalë, me më pak se 10 kilometra në sekondë në krahasim me Diellin, sepse qëndrojnë më gjatë duke ushtruar ndikim gravitacional.
Nëse mendoni se Plutoni është më i sigurt sepse është shumë larg, mendohuni sërish. Edhe pse orbita e tij ndërpritet me atë të Neptunit, Plutoni qëndron i mbrojtur falë një rezonance 3:2 – për çdo tre rrotullime të Neptunit rreth Diellit, Plutoni bën dy. Kjo e mban larg përplasjes. Por nëse një yll kalimtar e nxjerr atë nga kjo rezonancë, gjithçka mund të ndryshojë. Në atë rast, Plutoni mund të përplaset me një planet tjetër ose të hidhet jashtë sistemit diellor. Shanset për një skenar të tillë janë rreth 4 për qind – një probabilitet 20 herë më i madh se rreziku për Tokën.
Në fund të fundit, një katastrofë e tillë mund të përmbyllë një herë e mirë debatin e gjatë nëse Plutoni është vërtet planet apo jo.
Tre pika kryesore:
- Tokës i kanoset një rrezik minimal, por i mundshëm, nga yjet që kalojnë pranë sistemit diellor.
- Merkuri dhe Jupiteri luajnë rol kyç në destabilizimin e mundshëm të orbitave.
- Edhe Plutoni, megjithë distancën, është më i rrezikuar sesa Toka në këtë skenar.
Hashtag-e:
#TokaNeRrezik #KaosiPlanetar #Astronomi #SistemiDiellor #Plutoni #YjeKalimtare #Shkencë #RrezikuGravitacional #E ArdhmjaEPlanetëve