Në një farmaci të vogël në Misuri, farmacisti Drew Dible masë 5 g kreatinë monohidrat – sasi e zakonshme për suplementet – jo për muskujt, por për trurin e tij. Që nga të 30-at, ai ndihej më pak i përqendruar dhe dëshironte një shtysë mendore. Duke ndjekur podcast-in Huberman Lab të Andrew Huberman, që prej vitit 2021 ka promovuar përdorimin e kreatinës për kujtesë dhe shëndetin mendor, Dible filloi ta marrë rregullisht, ndërsa zvogëloi mosbesimin ndaj përfitimeve të mundshme.
Për shumë vite, kreatina përdorej kryesisht si përforcues i performancës fizike – për prodhimin e ATP-së gjatë aktivitetit intensiv. Është gjetur në mish, peshk e qumësht, por nivelet natyrore janë shumë të ulëta për t’u krahasuar me dozat e suplementit. Edhe pse në fillim të viteve ’90 dyshoheshin rreziqe për veshkat dhe mëlçitë, studimet e mëvonshme deri në vitin 2003 – si ai i Richard Kreider – nuk gjetën dëmtime shëndetësore nga përdorimi afatgjatë pas 21 muajsh suplementimi.
Në vitet 2000, testimet e pavarura konfirmuan përfitimet edhe për forcë dhe këmbëngulje muskulore. Në vitin 2007, International Society of Sports Nutrition e cilësoi kreatinën si “të sigurt, efektive dhe etike”. Por së fundmi, hulumtimet kanë shtrirë fokusin drejt trurit: një rivlerësim i vitit 2024 mbi 16 studime sugjeroi se suplementi përmirëson kujtesën, vëmendjen dhe funksionet njohëse, ndërsa një studim nga Scientific Reports zbuloi se doza 15–20 g mund të kompensojë për një natë të keqe gjumi përmes aktivizimit të mitokondrive të trurit.
Arsyeja: truri konsumon rreth 20 % të energjisë trupore dhe, ashtu si muskujt, shfrytëzon ATP-në. Kjo mbështet idenë që nivelet më të larta të kreatinës mund të përmirësojnë funksionin mendor. Megjithatë, kërkimi në pjesëtarë të shëndetshëm jopërfshirë ata me mungesa, nuk ka treguar benefite të theksuara; një rishikim i 2024 konkludoi se suplementeve u mungon ndikimi në të rinj pa deficite duke sjellë rezultate të përziera.
Sot, tregu i kreatinës vlerësohet rreth 501 milionë € dhe pritet të arrijë 923 milionë € brenda 2033. Kompani si Momentous, Thorne dhe Onnit e paraqesin produktin si përfitim për trurin, duke e bërë pjesë të mirëqenies së përgjithshme. Megjithatë, ekspertët këshillojnë: bëni kujdes me dozimin – 5 g janë të mjaftueshme për trupin, ndërsa për trurin mund të nevojiten 10–15 g – dhe zgjidhni produktë me certifikim të palëve të treta për siguri dhe cilësi.
3 Pikat kryesore
- Kreatina është e sigurt dhe efektive për performancën fizike, me studime që ndërrojnë perceptimet e mëparshme për rreziqet për veshkat.
- Disa studime të reja tregojnë përfitime të mundshme njohëse — kujtesë, fokus dhe rezistencë ndaj lodhjes mendore.
- Efektet mbeten në diskutim për shëndetin mendor të atyre pa deficite; ekspertët rekomandojnë dozën prej 5 g dhe produktë me certifikime cilësie.
Hashtagë:
#kreatinë #shëndetmendor #fokusi #kujtesa #suplemente #shkenca #wellness #ATP #truri #momentous