Në shtetin Durango të Meksikës, në zgjedhjet e para për gjyqtarë që mbahen këtë fundjavë, kandidon Leopoldo Chavez, i dënuar më parë për trafik droge dhe i burgosur për gati gjashtë vite në SHBA. Ai nuk e mohon të kaluarën, por thotë se e ka shlyer dënimin dhe nuk ka asgjë për të fshehur. Në shtetin fqinj të Jalisco-s, një tjetër kandidat, Francisco Hernandez, kërkon të rikthehet si magjistrat penal, pavarësisht se më parë është shkarkuar për akuza për abuzim seksual dhe korrupsion. Edhe në Nuevo Leon, Fernando Escamilla kandidon për gjyqtar federal, edhe pse ka këshilluar ligjërisht anëtarë të kartelit famëkeq Los Zetas për çështje ekstradimi.
Këta kandidatë janë pjesë e një reforme gjyqësore kontroverse të mbështetur nga presidentja Claudia Sheinbaum dhe pararendësi i saj, Andres Manuel Lopez Obrador. Reforma synon të zhdukë korrupsionin në sistemin gjyqësor duke i dhënë popullit të drejtën për të zgjedhur gjyqtarët, por ka ngjallur frikë për komprometim të sundimit të ligjit. Sipas organizatave të të drejtave të njeriut dhe shoqatave të gjyqtarëve, mbi 20 kandidatë kanë të kaluar kriminale, akuza për korrupsion ose lidhje me kartelet.
Një nga kandidatet më të përfolura është Silvia Delgado, avokatja që mbrojti Joaquín “El Chapo” Guzmán në 2016-ën. Ajo kërkon të bëhet gjyqtare penale në Chihuahua. Delgado thotë se ka vepruar në përputhje me detyrën profesionale dhe nuk pranon të gjykohet për kë punoi. “Nuk jam e korruptuar,” thotë ajo, duke theksuar se përfaqësimi i një trafikanti nuk të bën automatikisht të dyshimtë. Përkundrazi, ajo e sheh si mundësi të rëndësishme për karrierën.
Organizata Defensorxs, që monitoron zgjedhjet, thotë se problemet burojnë nga përpjekjet për të përshpejtuar reformën. Sipas tyre, nuk ka pasur kontroll të mjaftueshëm për të verifikuar nëse kandidatët kanë shtetësi meksikane nga lindja, diplomë në juridik, reputacion të mirë dhe nuk kanë të kaluar kriminale. Madje, nuk janë kontrolluar as dënimet jashtë vendit apo klientët e mëparshëm që ata kanë përfaqësuar ligjërisht.
Autoriteti Zgjedhor (INE) dhe qeveria thonë se është vonë për të ndaluar kandidatët me probleme – do të shqyrtojnë ligjshmërinë e tyre pas zgjedhjeve të 1 qershorit. Nëse një fitues rezulton i papërshtatshëm, pozita i kalon kandidatit të dytë më të votuar. Kjo ka krijuar shqetësim në radhët e shoqatave gjyqësore si JUFED, që paralajmërojnë për ndërhyrje të krimit të organizuar në sistemin e drejtësisë.
Ndërkohë, reagimet politike janë përçarëse. Liderë si Gerardo Fernandez Norona e kanë cilësuar shqetësimin si “luftë raciste e klasiste” nga mediat, ndërsa vetë presidentja Sheinbaum nuk ka komentuar. Kritikët paralajmërojnë se reforma do të lejojë partinë në pushtet Morena të zgjerojë kontrollin mbi gjyqësorin dhe se votuesit do përballen me fletëvotime të ndërlikuara me qindra emra, që mund të sjellin konfuzion masiv.
Reforma gjithashtu parashikon uljen e numrit të anëtarëve të Gjykatës së Lartë nga 11 në 9, uljen e mandatit në 12 vite dhe eliminimin e kërkesave për moshë minimale dhe përvojë të gjatë ligjore. Kritikët thonë se këto masa, së bashku me vetë procesin e zgjedhjeve, dobësojnë pavarësinë e gjyqësorit dhe përforcojnë rrezikun që interesat kriminale të marrin pushtet institucional.
3 Pika Kryesore:
- Meksika po zgjedh për herë të parë gjyqtarët me votë popullore, por kandidatët përfshijnë të dënuar, ish-avokatë të karteleve dhe ish-gjyqtarë të shkarkuar.
- Reforma gjyqësore synon të luftojë korrupsionin, por kritikohet se i hap rrugë ndikimit politik dhe kriminal në sistemin e drejtësisë.
- Mungesa e verifikimit të kandidatëve para zgjedhjeve ka ngritur shqetësime serioze për legjitimitetin dhe integritetin e procesit.
#Hashtage:
#ZgjedhjetNëMeksikë #DrejtësiaNënPresion #ElChapo #ReformaGjyqësore #KorrupsioniNëDrejtësi #Morena #SistemiGjyqësor #KrimiOrganizuar