Një telefonatë e gjatë dhe e konsideruar “shumë produktive” mes Presidentit të SHBA-ve, Donald Trump, dhe homologut të tij rus, Vladimir Putin, ka nxitur frikë në Europë për një “marrëveshje të pistë” që mund të përfundojë luftën në Ukrainë në kushte që favorizojnë Moskën, pa përfshirjen e Kievit.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky theksoi se Ukraina nuk do ta pranojë një marrëveshje pa pjesëmarrjen e saj, duke e cilësuar “të pakëndshme” faktin që Trump foli me Putin para se të kontaktonte Kievin. Ky zhvillim ka vënë në pikëpyetje politikën perëndimore të “asgjë për Ukrainën pa Ukrainën”. Edhe pse Trump dhe sekretari i tij i mbrojtjes, Pete Hegseth, më pas deklaruan se negociatat do të përfshijnë Ukrainën, Trump nuk u shpreh qartësisht nëse e konsideron Ukrainën si partner të barabartë.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, paralajmëroi kundër një “zgjidhjeje të shpejtë dhe të pistë” për përfundimin e luftës, duke kërkuar që Europa dhe Ukraina të jenë të pranishme në tryezën e bisedimeve. Ajo theksoi se asnjë marrëveshje pa pjesëmarrjen e tyre nuk mund të zbatohet.
Për vendet europiane të NATO-s, e ardhmja tani duket më e pasigurt se kurrë. Prej dekadash, ato kanë mbështetur sigurinë e tyre në ombrellën bërthamore amerikane dhe financimet e mbrojtjes nga SHBA. Por, vendimi i Trump për të nisur menjëherë negociatat me Putin, pa paralajmëruar aleatët europianë, ka tronditur udhëheqësit e BE-së dhe NATO-s.
Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-ve, Hegseth, u tha aleatëve në Bruksel se trupat europiane dhe jo-amerikane do të duhet të monitorojnë çdo marrëveshje midis Ukrainës dhe Rusisë. Ai gjithashtu mohoi mundësinë e anëtarësimit të Ukrainës në NATO, duke deklaruar se “NATO nuk e konsideron realiste një anëtarësim të Ukrainës”. Megjithatë, zyrtarët e NATO-s theksuan se qëndrimi i aleancës nuk ka ndryshuar dhe se Ukraina vazhdon rrugën e saj drejt anëtarësimit.
Ministrja e Mbrojtjes e Lituanisë, Dovilë Šakalienė, argumentoi se Europa ka dhënë mbi 116 miliardë euro ndihmë Ukrainës, shumë më tepër se 82 miliardët e dhëna nga SHBA, dhe për rrjedhojë meriton një vend në tryezën e negociatave. Ajo dhe homologët e saj baltikë i bënë thirrje Europës të rrisë kapacitetet e saj ushtarake dhe financiare për të mos u varur plotësisht nga SHBA-të.
Por përshpejtimi i prodhimit të armëve dhe rekrutimi nuk mund të ndodhin brenda natës. Sekretari i NATO-s, Mark Rutte, pranoi se Rusia prodhon brenda tre muajsh aq municion sa e gjithë aleanca prodhon në një vit. Kërkesat për financim në Europë vijnë në një kohë kur ekonomitë janë të ngadalta dhe financat publike janë të kufizuara.
Ndërkohë, Moska po shijon zhvillimet. Ministri i Jashtëm rus, Sergey Lavrov, ironizoi faktin që BE-ja dhe liderët e saj u “shokuan” nga telefonata midis dy liderëve. Analistët krahasojnë situatën me Marrëveshjen e Mynihut të vitit 1938, kur Perëndimi lejoi zgjerimin e Hitlerit, ose me pushtimin sovjetik të Çekosllovakisë në 1968.
Me NATO-n që kërkon rritje të shpenzimeve ushtarake deri në 4-5% të PBB-së, Europa përballet me sfidën e sigurimit të mbrojtjes së saj pa mbështetjen tradicionale amerikane. Kjo do të jetë tema kryesore e diskutimeve në Konferencën e Sigurisë në Mynih, ku pritet të marrin pjesë nën-presidenti amerikan JD Vance dhe i dërguari special i Trump për Ukrainën, Keith Kellogg.
Tri pika kryesore:
- Europa druhet se SHBA mund të arrijë një marrëveshje me Rusinë për Ukrainën pa përfshirjen e Kievit apo BE-së.
- NATO dhe BE-ja janë të shqetësuara për mbrojtjen europiane, pasi SHBA mund të kufizojë angazhimin e saj ushtarak.
- Ukraina dhe Europa po kërkojnë rritje të financimit dhe mbrojtjes për të ruajtur sovranitetin e Ukrainës dhe sigurinë e kontinentit.
Hashtag-e:
#Ukraina #NATO #Trump #Putin #Europa #Siguria #Gjeopolitikë #Marrëveshje #Mynih