Në 20 qershor 1975, filmi legjendar “Jaws” solli frikën e peshkaqenëve te shikuesit në mbarë botën. Por, në realitet, peshkaqenët janë viktima, të rrezikuar nga njeriu dhe afër zhdukjes. Ndërsa frika ndaj tyre ka mbizotëruar, tani është koha të frikësohemi për fatin e tyre.
Peshkaqenët janë specie kyçe për ekosistemet detare, duke ruajtur ekuilibrin e zinxhirit ushqimor dhe shëndetin e oqeaneve. Megjithatë, që nga vitet 1970, popullatat e tyre dhe të shokëve të afërt, rrezeve, janë tkurrur me mbi 70 për qind. Një e treta e specieve të peshkaqenëve dhe rrezeve janë të kërcënuara me zhdukje, sipas raportit të fundit të Unionit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN).
Rreziku më i madh për peshkaqenët është peshkimi i tepruar nga njerëzit. Mbi 90 për qind e 1,266 specieve të vlerësuara janë në rënie për shkak të këtij fenomeni. Në tregjet e peshkut në Dubai, për shembull, janë evidentuar më shumë se 12,000 peshkaqenë të 37 specieve gjatë periudhës 2010–2012, shumica për tregun ndërkombëtar, sidomos në Azi.
Biologjia e tyre i bën ata të veçantë dhe të ndjeshëm: jetojnë shumë gjatë, rriten ngadalë dhe shumohen pak e vonë. Për shembull, peshkaqeni i Groenlandës mund të jetojë deri në 272 vjet, por femrat nuk shumohen deri në moshën 150 vjeç. Kjo do të thotë se ata nuk mund të përballojnë ritmin e lartë të peshkimit dhe ndryshimeve në habitatin e tyre.
Peshkimi sportiv, i zakonshëm në vende si Shtetet e Bashkuara dhe Afrika e Jugut, po dëmton gjithashtu peshkaqenët, sepse shumë prej tyre vdesin pas lirimit, për shkak të dëmtimeve të brendshme gjatë kapjes. Ekspertët kërkojnë ndryshime në rregullat e peshkimit për të zvogëluar dëmtimet.
Në anën pozitive, vende si Meksika dhe Polinezia Franceze kanë filluar të zbatojnë masa mbrojtëse që po japin rezultate. Në Baja California, peshkaqenët po rikthehen pas ndalimit të peshkimit gjatë periudhave të shumimit. Në Polinezi, ndalimi i peshkimit të peshkaqenëve ka rritur dukshëm numrin e tyre, duke reflektuar një sukses të politikave mbrojtëse.
Në shumë komunitete, përfshirë Baja California, po zhvillohen projekte që përfshijnë peshkatarë lokalë në ruajtjen dhe studimin e peshkaqenëve. Turizmi i shikimit të peshkaqenëve po rritet, duke sjellë mbi 300 milionë euro në vit dhe duke u pritshëm të dyfishohet brenda 20 viteve.
Në fund, ndryshimi në perceptimin publik është çelësi: nga frika te adhurimi. Tani kërkohet që çdo komunitet të ketë një “hero peshkaqeni,” për të siguruar që këto krijesa të mbijetojnë dhe të vazhdojnë të jenë pjesë e oqeaneve tona.
Përmbledhje:
- Peshkaqenët janë thelbësorë për ekosistemet detare, por rrezikohen nga peshkimi i tepruar dhe ndotja.
- Biologjia e tyre ngadalëson rigjenerimin, duke i bërë ata veçanërisht të ndjeshëm ndaj shfrytëzimit.
- Mbështetja lokale dhe ndryshimi i perceptimit publik janë kyç për mbrojtjen dhe rikthimin e popullatave të peshkaqenëve.
Hashtage:
#ShpëtimiIPeshkaqenëve #RuajtjaENatyres #EkosistemetDetare #PeshkimiIQëndrueshëm #TurizmiDetar #KujdesiPërShqetësim #Biodiversiteti #MbrojtjaEKrijesaveDetare