Në një ekonomi botërore gjithnjë e më të fragmentuar dhe të mbushur me pasiguri, eksportuesit turq kanë arritur të shënojnë një nga sukseset më domethënëse të dekadës. Në fillim të janarit, Presidenti Recep Tayyip Erdogan njoftoi se në vitin 2025 eksportet e Turqisë (Türkiye) kanë arritur nivelet më të larta në historinë e republikës, pavarësisht luftërave rajonale, rritjes së proteksionizmit dhe pasojave shkatërruese të tërmeteve të 6 shkurtit.
Sipas të dhënave zyrtare, eksportet arritën në rreth 252 miliardë euro (273.4 miliardë dollarë), një rritje vjetore prej 4.5 për qind dhe viti i pestë radhazi me rritje që nga 2021. Vetëm në dhjetor, eksportet u rritën me 12.8 për qind, duke kapur një rekord mujor prej rreth 24.3 miliardë euro (26.4 miliardë dollarë). Industria automobilistike udhëhoqi këtë hov me mbi 38 miliardë euro në eksporte vjetore, e ndjekur nga kimikatet dhe elektronika.
Për qeverinë turke, këto shifra janë dëshmi se modeli i rritjes i bazuar në investime, prodhim dhe eksporte po funksionon, edhe pse ekonomia po ftohet qëllimisht përmes një programi kundër inflacionit. Erdogan theksoi se përpjekjet për të ndërtuar sisteme ekonomike që e përjashtojnë Turqinë kanë dështuar, duke nënvizuar rolin e saj gjithnjë e më të rëndësishëm në zinxhirët globalë të furnizimit.
Megjithatë, pas shifrave rekord fshihet një realitet më kompleks. Profesor Kerem Alkin, ekonomist i lartë, shpjegon se një nga shtysat kryesore të eksporteve është ngadalësimi i fortë i tregut të brendshëm. Programi i dezinflacionit ka frenuar kërkesën e brendshme, duke i detyruar kompanitë të kërkojnë mbijetesën dhe rritjen jashtë vendit – në një mjedis global shumë më armiqësor se ai i periudhës pas krizës së vitit 2001.
Edhe Mustafa Gültepe, president i Asamblesë së Eksportuesve të Turqisë (TIM), e përshkruan vitin 2025 si jashtëzakonisht të vështirë. Sektorët me intensitet të lartë pune po humbasin konkurrueshmëri për shkak të kostove të larta të prodhimit, ndërsa aftësia për të përthithur presionin e çmimeve ka kufijtë e saj. Eksportuesit po kërkojnë mbështetje më të madhe shtetërore, nga subvencionet për punësimin deri te financimi afatgjatë me kosto të ulët.
Diversifikimi gjeografik është kthyer në strategji mbijetese. Gjatë vitit 2025, eksportuesit turq organizuan misione tregtare në 76 vende, morën pjesë në mbi 400 panaire ndërkombëtare dhe përfshinë rreth 13 mijë kompani të reja në ekosistemin e eksportit. Tetë sektorë dhe 27 provinca shënuan rekorde vjetore, ndërsa eksportet drejt 65 vendeve arritën nivelet më të larta ndonjëherë.
Një rol gjithnjë e më stabilizues po luajnë edhe eksportet e shërbimeve. Turizmi, shëndetësia, arsimi dhe logjistika po gjenerojnë të ardhura rekord, duke ndihmuar në kontrollin e deficitit të llogarisë korrente. Paralelisht, reputacioni i Turqisë si furnizues i besueshëm dhe i afërt për tregjet evropiane e ka shndërruar vendin në atë që ekonomistët e quajnë një “strehë të sigurt” në kohë kur zinxhirët globalë të furnizimit po rikonfigurohen.
Historia e bumit të eksporteve turke është, në thelb, një paradoks modern: një sukses i ndërtuar jo mbi lehtësimin e kushteve, por mbi presionin ekstrem. Në një botë ku tregtia është bërë më e politizuar dhe e paparashikueshme, eksportuesit turq kanë provuar se qëndrueshmëria, diversifikimi dhe besueshmëria mund të jenë po aq vendimtare sa çmimi.
Përmbledhje:
– Turqia arriti eksporte rekord në vitin 2025 pavarësisht krizave globale dhe presioneve të brendshme.
– Diversifikimi i tregjeve dhe rritja e eksporteve të shërbimeve u bënë faktorë kyç stabilizues.
– Besueshmëria dhe afërsia gjeografike e kanë pozicionuar Turqinë si furnizues strategjik për Evropën.
Hashtag:
#Turqi #Eksporte #EkonomiGlobale #TregtiNderkombetare #QendrueshmeriEkonomike #ZhvillimEkonomik