Ndërsa Dalai Lama afrohet në 90-vjetorin e tij, ai përgatitet për përballjen më të rëndësishme të jetës: kontrolli mbi reinkarnimin e tij. Në një video-mesazh të fundit, ai konfirmoi se institucioni i Dalai Lamës do të vazhdojë dhe se zyra e tij do të jetë autoriteti i vetëm për të përcaktuar pasardhësin shpirtëror. Kjo deklaratë përbën një sfidë të hapur ndaj Pekinit, i cili pretendon se ka të drejtën për të emëruar reinkarnimin e ardhshëm të liderit shpirtëror tibetan.
Reinkarnimi në budizmin tibetan nuk është një proces i zakonshëm. Mjeshtrat shpirtërorë si Dalai Lama besohet se zgjedhin me vetëdije kohën dhe vendin e rilindjes së tyre, udhëhequr nga dhembshuria dhe lutja. Por përtej besimit fetar, kjo çështje ka marrë një ngarkesë të madhe politike: kushdo që kontrollon pasardhësin e Dalai Lamës, mund të ndikojë rrënjësisht në të ardhmen e Tibetit dhe rajonit Himalajan.
Pekini, një shtet zyrtarisht ateist, ka kërkuar prej vitesh të kontrollojë sistemin e reinkarnimit të “Budasve të Gjallë”, përfshirë edhe Dalai Lamën. Në vitin 1995, Kina emëroi një Panchen Lama të sajin—figura e dytë më e lartë në hierarkinë tibetane—duke hedhur poshtë zgjedhjen e Dalai Lamës. Që nga ajo kohë, djali i zgjedhur nga Dalai Lama është zhdukur nga opinioni publik.
Në autobiografinë e tij të fundit, Voice for the Voiceless, Dalai Lama ka deklaruar se reinkarnimi i tij i ardhshëm do të lindë jashtë Kinës, në një “botë të lirë”, dhe u bëri thirrje tibetanëve të mos e pranojnë asnjë kandidat të përzgjedhur nga Pekini. Ai ironizoi: “Para se Kina Komuniste të merret me reinkarnimet e lamave, duhet të pranojë reinkarnimet e Mao Zedong dhe Deng Xiaoping!”
Dalai Lama, i cili jeton në mërgim në Dharamshala (Indi) që nga viti 1959, kur u arratis pas rebelimit kundër pushtimit kinez të Tibetit, ka krijuar një qeveri në mërgim dhe ka transformuar lëvizjen tibetane në një demokraci funksionale. Në vitin 2011, ai u tërhoq nga udhëheqja politike, duke ia lënë drejtimin një lideri të zgjedhur në mënyrë demokratike, për të forcuar pavarësinë institucionale të tibetanëve.
Megjithatë, vdekja e tij mund të krijojë një boshllëk të rrezikshëm. Disa tibetanë të rinj në mërgim e shohin qasjen e tij të “rrugës së mesme” si shumë të butë ndaj Kinës, dhe në mungesë të një figure bashkuese, mund të shtohen thirrjet për pavarësi të plotë të Tibetit.
Tashmë është e qartë se Pekini do të përpiqet të krijojë një Dalai Lamë rival, të emëruar dhe mbështetur nga Panchen Lama i emëruar nga shteti dhe figura të tjera fetare pro-qeveritare. Kjo mund të sjellë ndarjen e komunitetit budist tibetan në dy fraksione – një me besnikëri ndaj trashëgimisë së Dalai Lamës, tjetri ndaj diktateve të partisë komuniste.
Sidoqoftë, për ndjekësit e tij, autoriteti shpirtëror i Dalai Lamës nuk mund të uzurpohet. “Pavarësisht ndalimeve dhe propagandës, në çdo zemër tibetane ekziston imazhi i Dalai Lamës,” tha përkthyesi i tij shumëvjeçar Thupten Jinpa. Ndërsa Pekini intensifikon përpjekjet për sinicizimin e fesë, lëvizja tibetane e udhëhequr nga parimet e Dalai Lamës përpiqet të ruajë identitetin e saj unik dhe të sigurojë të ardhmen e brezave të rinj.
Përmbledhje:
- Dalai Lama konfirmon se do të ketë një reinkarnim të ardhshëm, të zgjedhur vetëm nga zyra e tij, jo nga Pekini.
- Pekini përgatitet të emërojë një Dalai Lamë rival, duke rrezikuar ndarjen e komunitetit budist tibetan.
- Kalimi i pushtetit tek një lider i zgjedhur demokratikisht synon të sigurojë të ardhmen e lëvizjes tibetane pas vdekjes së liderit shpirtëror.
Hashtage:
#DalaiLama #Tibeti #Reinkarnimi #Kina #BudizmiTibetan #LiriaFetare #LuftaKulturore #AutonomiaTibetane #Pekini #Spiritualiteti