Në një veprim simbolik pas sulmeve ajrore të SHBA-së ndaj objekteve bërthamore në Iran, parlamenti iranian mbështeti të dielën mbylljen e Ngushticës së Hormuzit – rrugës ujore më të rëndësishme për tregtinë globale të naftës. Megjithatë, vendimi final i takon Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Iranit. Ekspertët paralajmërojnë se kjo lëvizje do të izolonte më tej Iranin dhe do të dëmtonte rëndë ekonominë e vet, duke rritur rrezikun e përshkallëzimit të tensioneve me fuqitë rajonale dhe globale.
Ngushtica e Hormuzit përpunon rreth 20% të furnizimit global me naftë — mbi 20 milion fuçi në ditë. Vetëm Irani ka eksportuar 1.5 milion fuçi në ditë përmes saj gjatë tremujorit të parë të vitit 2025. Mbyllja e kësaj rruge do të dëmtonte jo vetëm vendet fqinje prodhuese të naftës si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katari, por edhe vetë Iranin, i cili eksporton mbi 80% të naftës së vet drejt Kinës.
Ekspertja e energjisë Vandana Hari thotë se mundësia e një mbylljeje të plotë është “minimaliste”, pasi do të kthejë fqinjët e Iranit në kundërshtarë dhe do të ndikojë rëndë në tregjet aziatike, përfshirë Kinën – klientin më të madh të Iranit. Analistët vlerësojnë se edhe një bllokadë e pjesshme do të kishte pasoja ekonomike globale dhe do të nxiste reagime ushtarake.
Sipas kompanisë kërkimore S&P Global, nëse Irani ndërmerr masa drastike, jo vetëm eksportet e tij do të ndalen, por edhe ato të fqinjëve, duke hequr mbi 17 miliardë fuçi nga tregjet ndërkombëtare. Për më tepër, eksportet e gazit natyror të Katarit – rreth 77 milion tonë metrikë në vit – mund të ndalohen, çka përbën 20% të furnizimit global me LNG.
Banka Commonwealth e Australisë thekson se kapaciteti i rrugëve alternative, përmes tubacioneve në Arabinë Saudite dhe Emiratet, është i pamjaftueshëm (vetëm 2.6 milion fuçi në ditë), në krahasim me 20 milionët që qarkullojnë përmes ngushticës. Kjo e bën mbylljen një rrezik të madh për furnizimin botëror me energji.
Goldman Sachs llogarit se një ulje me 50% e qarkullimit të naftës për një muaj dhe më pas një rënie me 10% për 11 muaj, do të nxiste rritjen e çmimit të Brent në rreth 102–105 euro për fuçi. Aktualisht, Brent tregtohet me rreth 74 euro për fuçi. Kjo rritje e mundshme përfaqëson një “premium politik” prej rreth 11 eurosh.
Zyrtarët amerikanë kanë theksuar se do të ndërhyjnë nëse Irani përpiqet të bllokojë ngushticën. Anijet e lidhura me SHBA kanë kaluar me sukses përmes saj kohët e fundit. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se tregjet mund të nënvlerësojnë rrezikun, duke shtuar se ndërprerjet mund të zgjasin me javë apo muaj, e jo vetëm me ditë.
Në fund të fundit, strategjia më e mundshme e Iranit mund të jetë jo një bllokadë e plotë, por një “tundje” e furnizimeve, mjaftueshëm për të rritur çmimet, por jo për të provokuar sulme të drejtpërdrejta ndaj infrastrukturës së vet. Në një kohë kur rajoni është në prag të shpërthimit dhe interesat energjetike janë në qendër të vëmendjes, një hap i gabuar mund të ketë pasoja katastrofike për të gjithë.
3 Pikat Kryesore:
- Mbyllja e ngushticës do të dëmtonte më shumë Iranin se kundërshtarët e tij.
- Mbi 20 milion fuçi naftë në ditë kalojnë përmes Hormuzit – kyç për tregun global.
- Kina mbetet faktori frenues më i madh për Iranin në këtë vendim kritik.
Hashtage:
#Hormuz #KrizaEnergjitike #NaftaBotërore #Iran #SHBA #TensionetRajonale #Kina #LindjaEMesme #LNG #Gjeopolitikë #EkonomiaGlobale