Ndërsa Shtetet e Bashkuara ndërmorën sulme ajrore ndaj objekteve bërthamore në Iran, duke hyrë zyrtarisht në konfliktin mes Izraelit dhe Iranit, Kina duket se po ruan balancën mes mbështetjes për aleatin e saj në Teheran dhe interesave të saj ekonomike globale. Pekini, që prej vitit 2021 ka lidhur një marrëveshje strategjike 25-vjeçare me Iranin, e ka shfrytëzuar këtë aleancë për të zgjeruar ndikimin e saj përmes nismës “Belt and Road”, duke sfiduar hegjemoninë amerikane në rajon.
Interesi kryesor i Kinës lidhet me aksesin në rezervat iraniane të naftës dhe sigurinë e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalojnë rreth 20 milion fuçi naftë në ditë – afërsisht 20% e konsumit botëror. Gjysma e importit të naftës së Kinës kalon pikërisht nëpër këtë rrugë. Edhe pse Kina ka ndihmuar Iranin të anashkalojë sanksionet përmes transaksioneve në juan, Pekini duket se nuk ka as interes dhe as ndikim të mjaftueshëm për ta përfshirë thellësisht veten në konfliktin Izrael-Iran.
Qasja e Kinës është më tepër diplomatike. Pasi dënoi sulmet e Izraelit ndaj territorit iranian më 12 qershor, retorika e saj u zbut, duke shmangur kritikat direkte ndaj Tel Avivit, ndërsa u fokusua në kërkesa për armëpushim dhe dialog. Në të njëjtën kohë, Kina ka përfituar nga situata për të promovuar narrativën se SHBA, dhe jo Kina, përbën rrezikun më të madh për paqen globale.
Ekspertët mendojnë se Pekini mund të mos kundërshtojë mbylljen e Ngushticës së Hormuzit nga Irani – të paktën jo publikisht – nëse kjo do të përkeqësonte pozicionin ekonomik të SHBA-ve dhe BE-së më shumë sesa të vetin. Kina ka burime alternative të naftës si Rusia, Arabia Saudite dhe Malajzia (që shpesh rietiketon naftën iraniane), dhe kjo e bën më të përgatitur për goditjet e mundshme në tregjet e energjisë.
Në Kombet e Bashkuara, Kina dënoi ashpër sulmet amerikane dhe kërkoi ndalim të menjëhershëm të luftimeve, duke vendosur Izraelin në qendër të kritikave. Por kjo diplomaci publike shkon përtej simpatisë për Iranin – ajo është pjesë e strategjisë së Kinës për të rritur ndikimin në skenën ndërkombëtare si një “ndërmjetës paqeje”.
Megjithatë, analistët janë skeptikë që Pekini do të ndërmarrë hapa konkretë për të ndërmjetësuar paqen mes SHBA-së dhe Iranit. Ata sugjerojnë se Kina është më e interesuar të parandalojë përshkallëzimin, sesa të zgjidhë konfliktin – veçanërisht për shkak të shqetësimeve ekonomike që mund të rezultojnë nga destabilizimi i rajonit.
Në përfundim, Kina e ka pozicionuar veten me kujdes: mjaftueshëm afër Iranit për të ruajtur interesat strategjike, por pa u përfshirë direkt në një konflikt të rrezikshëm që mund të dëmtojë ekonominë globale – përfshirë edhe të sajën.
Tri pika kryesore:
- Kina mbështet Iranin politikisht, por shmang përfshirjen ushtarake për të ruajtur ekuilibrin diplomatik.
- Ngushtica e Hormuzit mbetet jetike për tregtinë globale të naftës dhe një mbyllje e saj do të kishte pasoja botërore.
- Pekini përfiton nga përshkallëzimi në Lindjen e Mesme vetëm nëse i dëmton më shumë rivalët e tij strategjikë.
Hashtag-e:
#Kina #Irani #SHBA #LuftaNëLindjenEMesme #Hormuz #Nafta #DiplomaciKineze #Gjeopolitikë #EnergjiaBotërore #TensionetGlobale