Adilbek Kozybakov, një ekolog nga qyteti bregdetar Aktau në Kazakistan, e kujton me nostalgji fëmijërinë kur nën frigorifer mbante kavjar përditë – një simbol i begatisë së dikurshme të Detit Kaspik. Sot, ai po shikon me sy të lirë si deti që e rriti po zhduket ngadalë. Një studim i publikuar në revistën Nature parashikon që niveli i detit mund të bjerë deri në 18 metra dhe të humbasë deri në 34% të sipërfaqes deri në fund të shekullit.
Ky zvogëlim rrezikon speciet endemike si fokat kaspike dhe troftat e detit që janë tashmë të rrezikuara nga mbipeshkimi dhe ndotja. Por kriza e Kaspikut nuk vjen vetëm nga ndryshimet klimatike. Sipas ekspertëve, devijimi i rrjedhës së lumit Vollga në Rusi përmes digave dhe rezervuarëve për qëllime bujqësore dhe industriale ka ulur ndjeshëm prurjen në det.
Në mënyrë të ngjashme me katastrofën ekologjike të Detit Aral, Kaspiku po shkon drejt të njëjtit fat, me pasoja të rënda për mjedisin dhe shëndetin e banorëve përreth. Për më tepër, ndotja nga industritë e naftës – kryesisht ato të huaja që operojnë në tre fushat më të mëdha të Kazakistanit – po përshpejton degradimin e ekosistemit.
Juristi mjedisor Vadim Ni ka paditur qeverinë kazake për kontratat e fshehta me kompanitë e mëdha të energjisë, duke e cilësuar këtë shkelje të Konventës së Aarhusit, e cila garanton qasje të lirë në informacionin mjedisor. Ai paralajmëron se investimet në energjinë e gjelbër për Evropën, si ajo me hidrogjen, po shfrytëzojnë burimet e Kazakistanit ndërsa popullsia lokale do të përballet me mbeturinat dhe ndotjen e ujërave.
Në terren, përpjekjet për shpëtimin e Kaspikut kanë nisur. Kozybakov dhe aktivistë të tjerë po mobilizojnë komunitetin dhe institucionet për të ngritur zërin dhe për të kërkuar veprim të menjëhershëm. Ata kërkojnë një të ardhme më të pastër për fëmijët e tyre – përpara se të jetë vonë.
Tre pika kryesore:
- Deti Kaspik mund të humbasë deri në 34% të sipërfaqes së tij deri në vitin 2100.
- Mbipërdorimi i burimeve ujore dhe ndotja industriale janë faktorë kyç në degradimin e tij.
- Banorët e Aktaut dhe aktivistët po kërkojnë transparencë dhe veprim konkret për ta shpëtuar.
Hashtage:
#DetiKaspik #KrizaMjedisore #Kazakhstan #NdryshimetKlimatike #Aktau #NaftaDheMjedisi #BetejaPerUjin #Ekologjia #Aral2 #CaviarPaDet