Zyrtarët e lartë izraelitë paralajmërojnë se fushata e tyre ushtarake ndaj Iranit mund të çojë në rrëzimin e regjimit, një zhvillim me pasoja të thella për tregun global të naftës. Deri tani, çmimet e naftës janë rritur vetëm 10%, megjithëse Izraeli ka bombarduar për tetë ditë radhazi një nga prodhuesit më të mëdhenj të naftës në OPEC. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se sa më gjatë të zgjasë konflikti, aq më i madh bëhet rreziku për një ndërprerje furnizimi që mund të rrisë çmimet në mënyrë dramatike.
Kryeministri Benjamin Netanyahu ka mohuar se rrëzimi i regjimit është qëllim zyrtar, por Ministri i Mbrojtjes Israel Katz ka urdhëruar goditje më intensive për të “destabilizuar regjimin”. Ish-zyrtari i CIA-s, Scott Modell, thotë se Izraeli po synon një ndryshim të brendshëm regjimi përmes goditjes së strukturave të sigurisë iraniane. Megjithëse nuk ka shenja të menjëhershme për rrëzim, destabilizimi politik mund të nxisë një rritje të zgjatur të çmimeve të naftës.
Sipas JPMorgan, në rastet e mëparshme të ndërrimit regjimi në vendet prodhuese të naftës që nga viti 1979, çmimet e naftës janë rritur mesatarisht me 76% në kulm dhe janë stabilizuar në një nivel 30% më të lartë. Rasti i Iranit do të ishte më dramatik sesa revolucioni libian i vitit 2011, pasi Irani prodhon mbi 3 milionë fuçi në ditë.
Nëse regjimi në Teheran e sheh veten në rrezik ekzistencial, mund të synojë objektet energjetike në rajon, anijet cisternë apo edhe ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës globale. Sipas raportimeve, Irani ka filluar të pengojë sinjalet e anijeve, ndërsa kompanitë si QatarEnergy dhe autoritetet greke kanë paralajmëruar për shmangien e ngushticës.
Sipas grupit Rapidan, ekziston një probabilitet 70% që SHBA të bashkohet në goditjet ajrore kundër objekteve bërthamore të Iranit, çka mund të rrisë çmimet me 4–6 dollarë për fuçi (3.7–5.6 euro). Por nëse Irani hakmerret duke sulmuar infrastrukturën energjetike apo bllokon ngushticën, çmimi i naftës mund të kapërcejë 93 euro për fuçi.
Bob McNally nga Rapidan paralajmëron se bllokimi i Hormuzit nuk do të zgjidhet aq lehtë sa mendohet. Edhe pse Marina e Pestë e SHBA-së është stacionuar në Bahrein, ndërprerjet e transportit mund të zgjasin për javë apo muaj – dhe jo vetëm për disa orë apo ditë.
3 Pika Kryesore:
- Një rrëzim i regjimit në Iran do të ndikonte më rëndë në tregun global të naftës sesa çdo rast i ngjashëm që nga viti 1979.
- Nëse Irani sulmon ngushticën e Hormuzit, çmimi i naftës mund të kalojë 93 €/fuçi dhe të krijojë krizë globale furnizimi.
- SHBA mund të bashkohet në goditjet ndaj Iranit, duke rritur rrezikun e një konflikti rajonal me pasoja ekonomike botërore.
Hashtag-e:
#Irani #Nafta #KrizaGlobale #NgushticaeHormuzit #Izraeli #Geopolitika #SiguriaEnergjetike #RegjimChange #TreguINaftes #LuftaEKufizuar