Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) deklaroi se Irani ka shkelur detyrimet e tij në kuadër të Traktatit të Mospërhapjes Bërthamore (NPT), duke e rritur tensionin diplomatik dhe ushtarak në Lindjen e Mesme. Vendimi i Bordit të Guvernatorëve të IAEA-së, i pari i këtij lloji në gati 20 vjet, vjen në një moment kur Irani paralajmëron masa hakmarrëse dhe pretendon se është paralajmëruar për një sulm të mundshëm izraelit ndaj objekteve të tij bërthamore.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara dhe Irani pritet të mbajnë raundin e gjashtë të bisedimeve për programin e pasurimit të uraniumit në Oman të dielën. Por paralajmërimet e presidentit Donald Trump, i cili deklaroi se po tërhiqte personel amerikan nga rajoni për shkak të rrezikut të një lufte, si dhe kërcënimet për bombardim të Iranit nëse nuk arrihet marrëveshje, kanë rritur ndjeshëm pasiguritë.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian theksoi se, edhe nëse objektet bërthamore do të shkatërroheshin nga sulmet ajrore, ato do të rindërtoheshin menjëherë. Agjencia IAEA konfirmoi gjithashtu se Irani kishte njoftuar për planet për hapjen e një fabrike të tretë të pasurimit të uraniumit – një sinjal sfidues ndaj presionit ndërkombëtar.
Izraeli reagoi ashpër ndaj lajmit, duke deklaruar se veprimet e Teheranit përbëjnë kërcënim të menjëhershëm për stabilitetin rajonal dhe ndërkombëtar. Ndërkohë që Irani është firmëtar i traktatit të NPT-së, Izraeli nuk është dhe besohet të zotërojë të vetmen armë bërthamore në Lindjen e Mesme. Ministri izraelit për Çështje Strategjike, Ron Dermer, dhe kreu i Mossad-it do të udhëtojnë drejt Omanit për t’u takuar me të dërguarin special amerikan për të qartësuar pozicionin izraelit përpara bisedimeve SHBA-Iran.
Përtej çështjes bërthamore, shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, deklaroi nga Roma se shqetësimet e Bashkimit Evropian për Iranin përfshijnë edhe mbështetjen e tij ndaj Rusisë si dhe ndalimin e qytetarëve të BE-së brenda territorit iranian. Këto zhvillime po e komplikojnë më tej një krizë të gjerë diplomatike që përfshin më shumë se një konflikt energjetik apo rajonal.
Në tregjet financiare, çmimet e naftës u rritën përkohësisht pas deklaratës së Trump-it, por më pas u stabilizuan. Megjithatë, aksionet e linjave ajrore evropiane, kompanive të udhëtimit dhe hoteleve pësuan rënie për shkak të frikës së një përshkallëzimi ushtarak që do të dëmtonte kërkesën për udhëtime. Ekspertët financiarë paralajmërojnë se çdo sulm ushtarak në Iran do të trondiste tregjet globale.
Sipas zyrtarëve iranianë, ndër masat kundërpërgjigje ndaj vendimit të IAEA-së përfshihet modernizimi i centrifugave në impiantin Fordow nga gjenerata e parë në të gjashtën – një hap që do të rrisë ndjeshëm prodhimin e uraniumit të pasuruar. Megjithëse Irani këmbëngul se programi i tij është paqësor, teknologjia e pasurimit mund të përdoret gjithashtu për ndërtimin e armëve bërthamore.
Ndërkohë, ushtria iraniane ka nisur stërvitje të paplanifikuara më herët, për të “monitoruar lëvizjet e armikut”, siç raportojnë mediat shtetërore. Komandanti i Gardës Revolucionare, Hossein Salami, paralajmëroi se çdo sulm nga Izraeli do të pasohej nga një kundërpërgjigje më e “ashpër dhe shkatërruese” sesa herët e kaluara. Kujtojmë që vitin e kaluar, pas bombardimit të konsullatës iraniane në Damask nga forcat izraelite, Irani lëshoi një breshëri raketash mbi Izrael, të cilave ky i fundit iu përgjigj me sulme në Iran dhe Siri – përplasja e parë e drejtpërdrejtë mes dy rivalëve historikë në rajon.
Tre Pikat Kryesore:
- IAEA deklaroi Iranin në shkelje të traktatit për armët bërthamore, për herë të parë që nga viti 2005.
- Irani paralajmëron për masa kundërpërgjigje dhe përgatitet për një sulm të mundshëm izraelit.
- Tregjet globale reagojnë ndaj mundësisë së një konflikti të ri në Lindjen e Mesme.
Hashtage:
#KrizaBërthamore #IraniDheIAEA #TrumpVsIran #LindjaEMesme #TensionetRajonale #DiplomaciaBërthamore #PolitikaNdërkombëtare #SulmiIzraelit #MarrëveshjaBërthamore #SiguriaGlobale