Kur një ciklon i fuqishëm godet një komb ishullor, fokusi kryesor është shpëtimi i jetëve njerëzore dhe rindërtimi i jetesës. Por, pasojat për speciet e tjera, sidomos ato të izoluara në ishuj, janë shpesh fatale dhe të pandalshme. Ndërsa ngrohja globale rrit intensitetin dhe frekuencën e cikloneve, një krizë e heshtur zhdukjeje po përshkallëzohet në këto zona të ndjeshme ekologjikisht.
Sipas një studimi të ri të botuar në Biological Conservation, tre të katërtat e të gjithë cikloneve të forta (me shpejtësi ere mbi 210 km/h) gjatë viteve 1972–2022 kanë goditur të ashtuquajturat “pika të nxehta të biodiversitetit”, të cilat zakonisht janë ishuj. Këto zona janë të pasura me specie unike që nuk gjenden askund tjetër dhe kanë popullata shumë të vogla – duke i bërë jashtëzakonisht të rrezikuara në rast fatkeqësish natyrore.
Edhe më alarmuese është se mbi 95% e këtyre cikloneve kanë prekur vetëm pesë rajone: Japoninë, Polinezinë-Mikronezinë, Filipinet, Madagaskarin me ishujt e Oqeanit Indian dhe ishujt e Karaibeve. Edhe pse Japonia përjeton më shumë ciklone, Karaibet kanë më shumë specie të kërcënuara—mbi 128 të tilla—tregues se nuk është vetëm frekuenca e stuhive që përcakton rrezikun, por edhe përmasat dhe izolimi i habitatit.
Shembulli tragjik i zogut Bahama nuthatch (Sitta insularis), i cili besohet të jetë zhdukur pas Uraganit Dorian në vitin 2019, është paralajmërim i qartë se një ciklon i vetëm mund të zhdukë një specie të tërë përgjithmonë. Në total, studiuesit identifikuan 60 specie që ekzistojnë vetëm në një vend të vetëm dhe që rrezikojnë të zhduken nëse goditen nga një ciklon i rëndë.
Më pak se gjysma e këtyre specieve janë përfshirë në përpjekje të mirëfillta ruajtjeje dhe vetëm gjashtë ndodhen në programe riprodhimi në kapacitet të mbyllur. Për këtë arsye, studiuesit propozojnë krijimin e një task force ndërkombëtare nën drejtimin e IUCN për të mundësuar reagim të shpejtë dhe mbështetje globale.
Ndërsa shkatërrimi natyror bëhet gjithnjë e më i paparashikueshëm, përgatitja dhe veprimi i koordinuar janë jetike. Ruajtja e jetës së specieve të rralla në ishuj nuk është vetëm një çështje ekologjike, por edhe një borxh moral ndaj brezave të ardhshëm që meritojnë të njohin pasurinë biologjike të planetit tonë.
Tri përmbledhje kyçe:
- 3/4 e cikloneve të forta godasin ishuj me biodiversitet të lartë.
- Një ciklon i vetëm mund të zhdukë një specie të tërë përfundimisht.
- Vetëm 6 nga 60 speciet më të rrezikuara janë në programe të mbrojtjes aktive.
Hashtagë:
#KrizaEkologjike #SpecietNëRrezik #BiodiversitetiBotëror #CiklonetTropikale #NgrohjaGlobale #IshujtNëRrezik