Europa po përjeton një rikthim të papritur drejt energjisë bërthamore, ndërkohë që vendet anëtare kërkojnë më shumë pavarësi energjetike dhe diversifikim të burimeve. Vetëm gjatë javëve të fundit, Danimarka njoftoi se do të shqyrtojë ndalimin 40-vjeçar të energjisë bërthamore, Spanja u shpreh e hapur ndaj rishikimit të mbylljes së centraleve ekzistuese, ndërsa Gjermania hoqi dorë nga kundërshtimi i gjatë ndaj teknologjisë atomike.
Shkaku kryesor që po shtyn vendet drejt energjisë bërthamore duket të jetë kostoja e fshehur e energjive të rinovueshme – si transporti dhe balancimi i energjisë nga burime si dielli dhe era. Këto kosto, ndonëse teknologjitë janë bërë shumë më të lira, po krijojnë sfida për rrjetet energjetike. Kjo ka nxitur mendimin se energjia bërthamore mund të plotësojë boshllëqe strategjike.
Ministri danez i klimës, Lars Aagaard, tha se Danimarka do të analizojë me kujdes përfitimet dhe rreziqet e reaktorëve të rinj modularë (SMRs), duke theksuar se nuk bëhet fjalë për rikthim në centralet tradicionale. Sipas tij, qëllimi nuk është të zëvendësohen burimet e rinovueshme, por të krijohet një sistem i qëndrueshëm dhe i sigurt për të ardhmen.
Eksperti i Bruegel, Georg Zachmann, thekson se energjia bërthamore është ende teknologjia më përçarëse për gjenerimin e energjisë në Evropë. Ai shpreh habi që, pavarësisht uljes drastike të çmimeve për erën dhe diellin, energjia atomike po rikthehet në diskutimet politike. Kjo lidhet, sipas tij, me mungesën e investimeve të mjaftueshme në rrjetet e pastra dhe rritjen e varësisë nga gazi natyror.
Spanja, e njohur për qëndrimin kundër energjisë bërthamore, po konsideron shtyrjen e afatit për mbylljen e centraleve pas vitit 2035. Kjo ndodh pas një blackout-i të rëndë që preku Spanjën, Portugalinë dhe jugun e Francës – çka nxiti debate mbi rolin e burimeve të rinovueshme dhe qëndrueshmërinë e rrjetit.
Gjermania, e cila mbylli centralin e fundit bërthamor në vitin 2023, ka ndryshuar qëndrim nën qeverinë e re të kancelarit Friedrich Merz. Berlini nuk do ta kundërshtojë më përpjekjen e Francës që energjia bërthamore të trajtohet njësoj si burimet e rinovueshme në ligjet e BE-së.
Sipas analistëve, ndërkohë që impiantet ekzistuese bërthamore mund të vazhdojnë të funksionojnë përtej afatit teknik, ndërtimi i centralëve të rinj mbetet i kushtueshëm dhe i ngadalshëm. Hapat drejt teknologjive të reja – si reaktorët modularë – janë ende të paqarta dhe me rrezik të lartë financiar. Në këtë vakum, përdorimi i gazit natyror vazhdon të jetë zgjidhja e përkohshme.
Sidoqoftë, të dhënat e fundit nga Ember tregojnë një rritje të vazhdueshme të energjisë së rinovueshme në BE. Gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit të kaluar, energjia nga era dhe dielli arriti për herë të parë 30% të prodhimit total – duke kaluar lëndët djegëse. Edhe energjia bërthamore shënoi një rritje modeste prej 3.1%, duke sinjalizuar një kthesë të re në strategjitë e gjenerimit të energjisë në kontinent.
3 Pika Kryesore:
- Gjermania dhe Danimarka po zbutin qëndrimet e tyre ndaj energjisë bërthamore në kërkim të më shumë stabiliteti energjetik.
- Kostoja e fshehur e energjive të rinovueshme po nxit kërkimin për burime shtesë si teknologjitë bërthamore të avancuara.
- Rritja e varësisë nga gazi natyror mbetet problematike pa investime të mëdha në rrjetet energjetike të gjelbra.
Hashtag-e:
#EnergjiBerthamore #EuropaEnergjitike #RinovueshmeVsBerthamore #KrizaEnergjisë #PolitikaEuropiane #TranzicioniEnergjitik #Danmarka #Gjermania #Spanja