Australia ndodhet përballë pikëpyetjeve serioze për të ardhmen e marrëveshjes AUKUS për blerjen e nëndetëseve bërthamore nga Shtetet e Bashkuara, teksa tarifat e reja të vendosura nga Presidenti Donald Trump e kanë tronditur skenën ekonomike dhe ushtarake. Sipas marrëveshjes, Australia do të blejë tre nëndetëse të klasës Virginia që nga viti 2032, por kjo varet nga kapaciteti i SHBA-së për të rritur prodhimin për flotën e saj detare, një çështje që është tashmë nën shqyrtim të rreptë në Uashington.
Australia duhet të paguajë 1.86 miliardë euro (2 miliardë dollarë) deri në vitin 2025 për të ndihmuar në përmirësimin e kantierëve detarë në SHBA, por kërkesa për më shumë fonde dhe tensionet gjeopolitike po i komplikojnë gjërat. Ekspertët në SHBA janë të shqetësuar se mungesa e gatishmërisë së Australisë për të diskutuar përdorimin e këtyre nëndetëseve në rast konflikti me Kinën, mund të dobësojë efektin parandalues të pranisë amerikane në Indo-Paqësor.
Në një ushtrim të fshehtë ushtarak ku simulohej një bllokadë kineze ndaj Tajvanit, komandantët australianë zgjodhën të mos përdorin nëndetëset në Detin e Kinës Jugore për sulme ndaj objektivave kineze, por të përqendrohen në mbrojtjen e veriut të Australisë me avionë, dronë dhe raketa. Kjo qasje është parë si më pak e rrezikshme për Australinë, por ka ngjallur shqetësime në qarqet ushtarake amerikane.
Një raport i Zyrës së Buxhetit të Kongresit dhe dëshmitë para Kongresit në lidhje me vonesat në ndërtimin e anijeve të marinës amerikane, kanë ngritur alarmin për mungesën e zëvendësimeve në flotë, nëse nëndetëset i kalohen Australisë. Me SHBA që ka vendosur si afat vitin 2027 për përgatitjen ndaj një konflikti me Kinën, dilema e përfshirjes së Australisë në një konflikt për Tajvanin po merr përmasa të reja.
Politika e brendshme në Australi gjithashtu po ndikon në marrëveshjen AUKUS. Zgjedhjet kombëtare më 3 maj mund të prodhojnë një parlament të bllokuar, ku ligjvënësit e pavarur, kritikë ndaj Trump dhe skeptikë ndaj marrëveshjes së nëndetëseve, mund të fitojnë më shumë ndikim. Zhgënjimi publik për faktin që lidhjet e ngushta ushtarake me SHBA nuk i dhanë Australisë përjashtime nga tarifat, po ndikon gjithashtu në opinionin ndaj AUKUS.
Megjithatë, zyrtarët amerikanë dhe australianë vazhdojnë të theksojnë rëndësinë e projektit si pjesë e strategjisë rajonale për frenimin e Kinës. Nëndetëset e ardhshme do të jenë të pajisura për misione zbulimi, goditjeje dhe luftë nënujorë, me një prani të përbashkët SHBA-Britani-Australi në bazën detare HMAS Stirling (Western Australia) që nga viti 2027.
Ish-Kryeministri Scott Morrison, i cili nënshkroi marrëveshjen në vitin 2021, theksoi se Kina përbën kërcënimin dhe prania e nëndetëseve bërthamore të operuara nga Australia në rajon është thelbësore për parandalimin e përshkallëzimit. Kryeministri aktual Anthony Albanese ka qenë më i kujdesshëm në deklaratat ndaj Kinës, por kritikat politike për qasjen e tij të butë nuk mungojnë në fushatën zgjedhore.
Ekspertët mendojnë se mungesa e personelit të kualifikuar dhe sfidat buxhetore do të vonojnë blerjen e nëndetëseve. Por prania e përkohshme e flotës amerikane dhe britanike në ujërat australiane shihet si mënyrë për të mbajtur deterrencën gjallë dhe për të përgatitur terrenin për kapacitetet vendore.
Përmbledhje:
- Australia duhet të paguajë 1.86 miliardë euro deri në vitin 2025 për përmirësimin e kantierëve detarë amerikanë.
- Ekspertët amerikanë janë të shqetësuar për mungesën e angazhimit australian ndaj përdorimit të nëndetëseve në një konflikt potencial me Kinën.
- Zgjedhjet në Australi mund të ndikojnë në të ardhmen e marrëveshjes AUKUS për shkak të presionit nga ligjvënësit skeptikë.
Hashtage:
#AUKUS #SubmarinëBërthamore #SiguriaRajonale #TarifatTrump #MbrojtjaAustralise #SHBAvsKina #Geopolitikë #NëndetëseVirginia #IndoPaçifik