Pika kufitare e Rafahut (Rafah) mes Gazës dhe Egjiptit u rihap të hënën për lëvizje këmbësorësh, duke krijuar një mundësi të re për palestinezët që duan të largohen nga enklava e shkatërruar nga lufta, si dhe për ata që dëshirojnë të kthehen pas largimit gjatë muajve të konfliktit. Megjithatë, rihapja vjen me kufizime të forta: Izraeli kërkon kontrolle të detajuara sigurie për hyrje-daljet, ndërsa si Izraeli ashtu edhe Egjipti pritet të vendosin kufizime në numrin e udhëtarëve.
Izraeli e kishte marrë nën kontroll këtë pikë kufitare në maj 2024, rreth nëntë muaj pas fillimit të luftës në Gaza, e cila u ndal përkohësisht nga një armëpushim i tetorit, i ndërmjetësuar nga presidenti amerikan Donald Trump. Rihapja e Rafahut ishte një nga kushtet kryesore të fazës së parë të planit më të gjerë të Trump për të ndalur luftimet mes Izraelit dhe Hamasit. Një zyrtar izraelit i sigurisë tha se ekipe monitoruese evropiane tashmë kanë mbërritur në pikëkalim dhe se lëvizja e banorëve ka filluar, si për hyrje ashtu edhe për dalje.
Gjatë nëntë muajve të parë të ofensivës izraelite në Gaza, të nisur pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023 në jug të Izraelit, palestinezët kishin mundësi të largoheshin drejt Egjiptit përmes Rafahut. Sipas zyrtarëve palestinezë, rreth 100,000 persona janë larguar nga Gaza që nga fillimi i luftës, shumica gjatë asaj periudhe. Disa u sponsorizuan nga organizata humanitare, ndërsa të tjerë paguan ryshfete për të siguruar lejen e daljes.
Mbyllja e Rafahut dhe e korridorit Philadelphi (Philadelphi), që shtrihet përgjatë kufirit Gaza–Egjipt, preu një nga rrugët kryesore për të plagosurit dhe të sëmurët që kërkonin trajtim jashtë Gazës. Sipas Kombeve të Bashkuara, vetëm disa mijëra persona janë lejuar të dalin për trajtim mjekësor në vende të treta përmes Izraelit gjatë vitit të fundit, ndërkohë që mijëra të tjerë vazhdojnë të kenë nevojë urgjente për kujdes shëndetësor jashtë enklavës.
Megjithëse Rafahu u rihap, Izraeli vazhdon të ndalojë hyrjen e gazetarëve të huaj në Gaza, të cilët janë përjashtuar që nga fillimi i luftës. Rreth 2 milionë palestinezë jetojnë në kushte të vështira, në tenda të improvizuara dhe ndërtesa të dëmtuara, mes rrënojave të qyteteve të shkatërruara. Gjykata e Lartë e Izraelit po shqyrton një kërkesë të Shoqatës së Shtypit të Huaj (Foreign Press Association) për të lejuar hyrjen e gazetarëve, por qeveria argumenton se kjo paraqet rreziqe sigurie për ushtarët dhe vetë reporterët.
Faza e dytë e planit të Trump për Gazën parasheh dorëzimin e qeverisjes te teknokratë palestinezë, çarmatosjen e Hamasit dhe tërheqjen e trupave izraelite ndërkohë që territori rindërtohet. Megjithatë, Izraeli ka shprehur dyshime se Hamasi do të dorëzojë armët, dhe disa zyrtarë kanë sinjalizuar përgatitje për një rikthim të mundshëm në luftë.
Që nga armëpushimi i tetorit, sulmet izraelite kanë vrarë mbi 500 palestinezë, sipas zyrtarëve shëndetësorë, ndërsa militantët kanë vrarë katër ushtarë izraelitë. Të shtunën, Izraeli ndërmori disa nga sulmet ajrore më intensive që nga armëpushimi, duke vrarë të paktën 30 persona, në atë që e cilësoi si përgjigje ndaj një shkeljeje të armëpushimit nga Hamasi.
Rihapja e Rafahut, ndonëse simbolikisht e rëndësishme, vjen në një klimë pasigurie të vazhdueshme, ku lëvizja e njerëzve mbetet e kontrolluar, qasja në informacion e kufizuar dhe e ardhmja politike e Gazës ende e paqartë.
Përmbledhje:
- Rafahu u rihap për këmbësorë, por me kontrolle dhe kufizime të forta sigurie.
- Mbi 100,000 palestinezë janë larguar nga Gaza që nga fillimi i luftës.
- Gazetarët e huaj vazhdojnë të ndalohen të hyjnë në Gaza.
- Armëpushimi mbetet i brishtë, me sulme të vazhdueshme dhe pasiguri politike.
Hashtag:
#Gaza #Rafah #Izrael #Egjipt #LuftaNeGaza #Armepushimi #DonaldTrump #Humanitare #Siguria