Evropa po ecen perpara me planet per te ndaluar plotesisht importet e gazit rus deri ne fund te vitit 2027, nje vendim qe do te mbyllte praktikisht nje kapitull te gjate varesie energjetike dhe do t’i linte Rusise miliarda euro asete te bllokuara. Ky kurs strategjik mbetet ne fuqi edhe pse ne sfond po zhvillohen perpjekje te ngadalta diplomatike per nje armepushim mes Rusise dhe Ukraines (Ukraine), pa shenja te qarta se palet jane gati te kalojne “vijat e kuqe”.
Tubacionet nenujore Nord Stream 1 dhe Nord Stream 2 ne Detin Baltik ishin nder viktimat e para te luftes, pas sabotimit ne vitin 2022. Nord Stream 2, i cili kishte kushtuar rreth 11 miliarde dollare (afersisht 10.2 miliarde euro) dhe synonte te dyfishonte furnizimin e Gjermanise (Germany) me gaz te lire rus, nuk u certifikua asnjehere. Megjithate, shpresa per nje marreveshje paqeje ka ringjallur pyetjen nese infrastruktura mund te ringjallet.
Rikthimi i gazit rus ne Evrope do te ishte thellesisht percares. Para luftes, ne vitin 2021, Rusia mbulonte rreth 45% te konsumit evropian te gazit; sot kjo shifer ka rene ne rreth 13%. Ukraina dhe vende si Polonia kundershtojne hapur cdo skenar qe do te sillte perfitime ekonomike per Mosken, ndersa Polonia ka kerkuar madje çmontimin e tubacioneve Nord Stream.
Nga ana tjeter, disa shtete evropiane, veçanerisht Gjermania, po perballen me kosto te larta energjie dhe presion mbi industrine. Edhe pse Bashkimi Evropian ka miratuar rregullore per ndalimin e LNG-se dhe gazit rus nga fundi i vitit 2026 dhe vjeshta e vitit 2027, tundimi ekonomik mbetet. Rusia, sipas eksperteve, eshte furnizuesi me koston me te ulet per tregun evropian.
Teknikisht, tubacionet nuk jane plotesisht te humbura. Agjencia Daneze e Energjise ka lejuar pune konservuese ne Nord Stream 2 per te shmangur korrozionin. Sipas eksperteve, riparimi i pjeseve te demtuara mund te kushtoje rreth 1 miliard dollarë (afersisht 930 milionë euro), ndersa nje linje mbetet potencialisht funksionale.
Megjithate, edhe nese infrastruktura eshte e riparueshme, pengesat politike dhe ligjore jane te medha. Analistet theksojne se vetem nje ndryshim i madh politik ne Rusi, perfshire largimin e Vladimir Putinit nga pushteti, do ta bente me te pranueshem politikisht rikthimin e gazit rus ne perzierjen energjetike evropiane — dhe edhe atehere, jo ne permasat e dikurshme.
Ndërkohe, Evropa po kerkon alternativa: LNG nga Shtetet e Bashkuara (United States), rritje te kapaciteteve vendase dhe diversifikim burimesh. Çmimet e gazit kane rene se fundmi, pjeserisht nga pritshmerite per paqe dhe nga furnizimet e reja, duke e bere rikthimin e gazit rus gjithnje e me pak realist.
Ne fund, edhe pse nje marreveshje paqeje Rusi–Ukraine mund te ndryshoje dinamiken diplomatike, nje rikthim i plote i gazit rus ne Evrope duket i pamundur ne afatin e shkurter — dhe politikisht shume i veshtire edhe ne afat te gjate.
Përmbledhje:
- Evropa synon ndalimin total te gazit rus deri ne 2027, pavaresisht bisedimeve per paqe.
- Nord Stream mund te riparohet teknikisht, por pengesat politike mbeten vendimtare.
- Rikthimi i gazit rus do te ishte i kufizuar dhe vetem nen rrethana politike te jashtëzakonshme.
Hashtag:
#GaziRus #Evropa #NordStream #RusiUkraine #Energji #SiguriEnergjetike #Gjeopolitike