Ndërsa tensionet mes Izraelit dhe Iranit rriten në mënyrë dramatike, administrata e presidentit amerikan Donald Trump po shqyrton mundësinë e një sulmi ushtarak të drejtpërdrejtë ndaj objekteve bërthamore të Iranit. Në qendër të vëmendjes është Fordo — një kompleks i fuqishëm bërthamor, i vendosur thellë nën një mal në veriperëndim të Iranit, rreth 90 metra nën tokë dhe i mbrojtur nga shtresa betoni. Ky objekt i blinduar mund të shkatërrohet vetëm nga bomba amerikane GBU-57 — “bunker buster” 13,600 kg — që mund të hidhet vetëm nga bombarduesit strategjikë B-2 Spirit.
Kjo armë është pjesë e armatimit ekskluziv të SHBA-së, çka shpjegon edhe dëshirën e Izraelit për përfshirjen e drejtpërdrejtë të Amerikës në ofensivën ndaj Iranit. Sipas analistëve ushtarakë, një sulm i tillë nuk do të ishte i mjaftueshëm vetëm me një goditje të vetme — do të kërkoheshin disa bomba në të njëjtin vend, si dhe ndoshta ndërhyrje tokësore për të verifikuar efektin e sulmit dhe për të eliminuar mbetjet kritike.
Profesori David Des Roches nga Universiteti Kombëtar i Mbrojtjes në Washington D.C., thekson se mundësia që SHBA-ja të vendosë trupa në terren për të hyrë fizikisht në Fordo mbetet reale, me qëllim vendosjen e ngarkesave shpërthyese nga brenda dhe mbledhjen e inteligjencës. Një ndërhyrje e tillë do të ishte më shumë sesa një aksion ajror — do të ishte një operacion i plotë tokësor me pasoja të gjera.
Në anën tjetër, një sulm i SHBA-së ndaj territorit iranian do të shkaktonte përgjigje të ashpra nga Teherani. Zyrtarët iranianë kanë paralajmëruar se çdo sulm ndaj tokës së tyre do të nxisë goditje ndaj bazave ushtarake dhe ambasadave amerikane në rajon, veçanërisht në Irak. Eksperti Gregory Brew paralajmëron se humbjet e mundshme të jetëve amerikane mund ta detyrojnë Trump të zgjerojë operacionin, duke e kthyer atë në një fushatë të zgjatur ushtarake.
Edhe pse GBU-57 nuk do të shkaktonte shkatërrim në shkallë të gjerë jashtë objektivit të drejtpërdrejtë, efekti psikologjik mbi Iranin do të ishte i madh. Teherani ka përjetuar tashmë dëme të konsiderueshme në infrastrukturën e vet bërthamore nga sulmet izraelite, të cilat kanë ngritur shqetësime për ndotje radioaktive.
Qeveria izraelite ka kërkuar që sulmet të mos kufizohen vetëm në objektet bërthamore, por të synojnë edhe ndryshimin e regjimit. Nëse Fordo mbetet funksional, Izraeli beson se Irani do të vazhdojë të ketë kapacitet për prodhimin e armëve bërthamore. Në këtë kontekst, vendimet që do të merren në ditët në vijim nga Shtëpia e Bardhë mund të përcaktojnë jo vetëm të ardhmen e programit bërthamor të Iranit, por edhe stabilitetin e regjimit islamik.
Ali Vaez nga Crisis Group paralajmëron se edhe nëse SHBA e shkatërron Fordo-n, dijet që Irani ka grumbulluar nuk mund të bombardohen. “Pjesëmarrja e SHBA-së në luftë do të mbyllë derën për diplomaci,” thotë ai, duke shtuar se Irani ka kapacitet të mbijetojë dhe të rindërtojë programin e tij bërthamor.
3 përmbledhje kyçe:
- Shkatërrimi i Fordo-s kërkon një bombë të veçantë që vetëm SHBA mund ta përdorë, dhe sulmi do të jetë jashtëzakonisht kompleks.
- Një përfshirje amerikane mund të çojë në hakmarrje nga Irani ndaj bazave dhe personelit të SHBA-së në rajon.
- Ekspertët paralajmërojnë se edhe nëse objektet shkatërrohen, dijet bërthamore të Iranit do të mbeten dhe do të mund të përdoren sërish.
Hashtage:
#Irani #Fordo #Trump #SulmBërthamor #PolitikaBotërore #TensionetNëLindjenEMesme #SHBA #Izraeli #B2Bomber #GBU57