Sekretari i Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, ka kërkuar që Panama të ndërmarrë “ndryshime të menjëhershme” për të zvogëluar ndikimin e Kinës mbi Kanalin e Panamasë. Rubio theksoi se, nëse nuk merren masa, SHBA do të ndërhyjë për të mbrojtur të drejtat e saj sipas traktatit dypalësh. Kjo deklaratë vjen pas zotimit të Presidentit Donald Trump për të rimarrë kontrollin e kanalit dhe takimit të Rubio-s me presidentin e Panamasë, Jose Raul Mulino.
Ndërkohë që Mulino e minimizoi mundësinë e një ndërhyrjeje ushtarake amerikane dhe propozoi bisedime teknike me SHBA-në, deklaratat e Trump kanë shkaktuar zemërim të madh në Panama. Protesta shpërthyen në Panama City, ku demonstruesit dogjën figura simbolike të Trump dhe Rubio. Autoritetet përdorën gaz lotsjellës për të shpërndarë turmat, ndërsa ndjenja patriotike kundër ndërhyrjes amerikane mbetet e fortë.
Mulino përsëriti se sovraniteti mbi Kanalin e Panamasë nuk është i negociueshëm, duke kujtuar se ai i përket Panamasë sipas një traktati të nënshkruar me SHBA-në. Trump, megjithatë, ka pretenduar pa prova se ushtarë kinezë janë të pranishëm në kanal dhe se anijet amerikane diskriminohen në tarifat e kalimit. Në realitet, ndërmarrje kineze kanë investuar në portet pranë kanalit, por nuk kanë kontroll të drejtpërdrejtë mbi të.
Deklaratat e Trump dhe Rubio kanë ngjallur kujtime të dhimbshme për periudhën kur SHBA administronte kanalin dhe qytetarët panamezë përballeshin me kufizime të ashpra. Banorja e Panama City-t, Mari, e përshkroi atë kohë si një periudhë ku “ne nuk kishim të drejta brenda vendit tonë” dhe theksoi se panamezët nuk do të pranojnë rikthimin e një situate të tillë.
Frika është shtuar nga fakti që Trump nuk e ka përjashtuar mundësinë e një ndërhyrjeje ushtarake. Kjo ka rikthyer kujtimet e vitit 1989, kur SHBA pushtoi Panamanë për të rrëzuar Manuel Noriega-n. Ish-kongresmeni panamez Edwin Cabrera kujtoi se si dëgjonte bombat dhe shihte njerëz duke humbur jetën, duke shprehur shqetësimin se historia mund të përsëritet.
Rubio, i cili ka qëndrime të forta ndaj Kinës dhe disa liderëve në Amerikën Latine, argumenton se Kina mund të përdorë investimet e saj në porte për të bllokuar anijet amerikane në rast konflikti ose lufte tregtare. Ai paralajmëroi se ky skenar nuk mund të lejohet të vazhdojë dhe se administrata amerikane do të trajtojë çështjen me seriozitet.
Megjithëse shumica e panamezëve mbështesin sovranitetin e vendit të tyre mbi kanalin, disa mbeten të pakënaqur me mënyrën se si menaxhohet ai. Andre Howell, një punonjës hoteli në Panama City, vë në dukje se fitimet nga kanali nuk ndihen nga qytetarët e thjeshtë. Sipas tij, kjo keqmenaxhim ka sjellë situatën aktuale ku SHBA po kërkon të ndërhyjë përsëri.
Tensionet mbeten të larta, ndërsa Panamaja përballet me një betejë diplomatike mes dy fuqive të mëdha, SHBA-së dhe Kinës, në një kohë kur vendi kërkon të ruajë sovranitetin dhe stabilitetin e tij.
Përmbledhje:
- Panamaja refuzon të rihapë diskutimet mbi sovranitetin e kanalit, pavarësisht presionit të SHBA-së.
- Deklaratat e Trump kanë shkaktuar protesta dhe një ndjenjë të fortë patriotike në Panama.
- Investimet kineze në portet pranë kanalit janë në qendër të tensioneve SHBA-Kinë.
Hashtag-e:
#PanamaCanal #SHBA #Kina #Trump #Rubio #Diplomaci #LuftëTregtare #Gjeopolitikë