Një fenomen i fuqishëm klimatik El Niño pritet të rikthehet në muajt në vijim, duke shtuar një tjetër shtresë pasigurie në tregjet globale të ushqimit, tashmë të tronditura nga lufta me Iranin. Shkencëtarët paralajmërojnë se ekziston një mundësi e konsiderueshme që deri në fund të vitit të formohet një ngjarje e fortë, madje edhe një “super El Niño”, që mund të përkeqësojë prodhimin bujqësor dhe të rrisë çmimet ushqimore në mbarë botën.
Fenomeni El Niño karakterizohet nga rritja e temperaturës së sipërfaqes së oqeanit në Paqësorin lindor tropikal me të paktën 0.5°C mbi mesataren historike. Një “super El Niño”, megjithëse nuk është kategori zyrtare shkencore, përfaqëson një fazë ekstreme kur temperaturat rriten me mbi 2°C, duke shkaktuar ndikime të forta në mot dhe prodhim bujqësor global.
Ekspertët paralajmërojnë se viti 2026 mund të jetë një ndër më të vështirët për sistemin ushqimor global, pasi rreziqet klimatike dhe ato gjeopolitike po përplasen njëkohësisht. Nga njëra anë, moti ekstrem mund të dëmtojë prodhimin në rajonet kryesore bujqësore; nga ana tjetër, një sistem ushqimor i varur nga karburantet fosile mbetet i ekspozuar ndaj rritjes së çmimeve të gazit, plehrave kimike, transportit dhe paketimit.
Disa produkte janë veçanërisht të ndjeshme ndaj El Niño-s, përfshirë kakaon, vajrat ushqimorë, orizin dhe sheqerin. Ndikimi shtrihet edhe në produkte të tjera tropikale si bananet, çaji, kafeja, çokollata dhe mishi i ushqyer me sojë — duke rritur presionin mbi çmimet globale të ushqimit.
Ndërkohë, lufta me Iranin ka shkaktuar rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë dhe plehrave kimike, pasi furnizimet janë ndërprerë në Ngushticën e Hormuzit (Strait of Hormuz), një arterie kyçe për tregtinë globale. Rreth një e treta e tregtisë detare të plehrave kalon përmes kësaj rruge, por trafiku është reduktuar ndjeshëm që nga fundi i shkurtit.
Çmimet e naftës kanë kaluar kufirin e 100 dollarëve për fuçi (rreth 92 euro), duke rritur kostot e prodhimit bujqësor, ndërsa fermerët — veçanërisht në SHBA — përballen me rreziqe për rendimente më të ulëta dhe çmime më të larta. Megjithatë, disa ekonomistë theksojnë se rreziku më i madh për vitin 2026 mund të mos jetë vetëm mungesa e plehrave, por thatësira dhe mungesa e ujit që një “super El Niño” mund të sjellë.
Sipas Programit Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara (WFP), numri i njerëzve që përballen me uri akute mund të rritet me 45 milionë nëse konflikti vazhdon dhe çmimet e naftës mbeten të larta. Kjo do t’i shtohej mbi 318 milionë njerëzve që tashmë përjetojnë pasiguri ushqimore në mbarë botën.
Rreziqet janë të shpërndara globalisht: vende si India, Australia, Brazili dhe Argjentina mund të preken ndjeshëm nga ndryshimet klimatike, ndërsa Bashkimi Evropian paralajmëron për kushte të thata në Etiopinë veriperëndimore (Ethiopia), Sudanin Jugor (South Sudan) dhe Sudanin (Sudan), duke rrezikuar sezonin kryesor bujqësor.
Ekspertët theksojnë se zgjidhja afatgjatë qëndron në bashkëpunimin ndërkombëtar dhe në reduktimin e varësisë nga karburantet fosile. Investimet në financimin klimatik dhe mbështetjen e fermerëve në vendet më të cenueshme janë thelbësore për të mbrojtur prodhimin dhe jetesën në një botë gjithnjë e më të paqëndrueshme.
Përmbledhje:
- Një “super El Niño” mund të rrisë ndjeshëm çmimet globale të ushqimit në vitin 2026.
- Lufta me Iranin po rrit kostot e energjisë dhe plehrave, duke shtuar presionin mbi bujqësinë.
- Kombinimi i krizës klimatike dhe asaj gjeopolitike mund të thellojë pasigurinë ushqimore globale.
Hashtag:
#ElNino #KrizaUshqimore #NdryshimetKlimatike #EkonomiGlobale #Inflacion #Bujqesia #Energjia #LindjaEMesme #SiguriaUshqimore #Klima