Ngushtica e Hormuzit (Strait of Hormuz), nje nga pikat me jetike te furnizimit energjetik ne bote, eshte rikthyer ne fokus global, teksa po rriten spekulimet per nje veprim te mundshem ushtarak te Shteteve te Bashkuara kunder Iranit. Rreziku kryesor lidhet me mundesine qe Teherani te nderhyje ose te pengoje qarkullimin ne kete korridor detar strategjik, permes te cilit kalon gati nje e treta e naftes se transportuar me anije ne bote.
Presidenti amerikan Donald Trump, sipas raportimeve mediatike, po shqyrton disa opsione ndaj Iranit, ne nje moment kur autoritetet iraniane po shtypin protesta te brendshme. Ekspertet e energjise paralajmerojne se nje konfrontim ushtarak mund ta shtyje Iranin drejt veprimeve ekstreme, perfshire edhe tentativen per te bllokuar Ngushticen e Hormuzit, e cila lidh Gjirin Persik (Persian Gulf) me Detin Arabik (Arabian Sea).
“Cdo nderprerje ne Hormuz mund te shkaktoje nje krize globale te naftes dhe gazit,” thote Saul Kavonic, drejtues i kerkimeve per energjine ne MST Marquee, duke theksuar se nje regjim i vendosur ne qoshe mund te veproje ne menyra te rrezikshme. Sipas te dhenave te Kpler, gjate vitit 2025 rreth 13 milion fuçi nafte ne dite kaluan neper Hormuz, rreth 31% e flukseve globale te naftes se transportuar me det.
Analistet theksojne se ndikimi i nje krize me Iranin do te ishte shume me i madh se rasti i Venezueles, pasi prodhimi dhe eksportet iraniane jane ndjeshem me te larta. Muyu Xu, analist i larte ne Kpler, paralajmeron se rafinerite kineze do te detyroheshin te kerkonin alternativa, nese furnizimet do te nderpriteshin. Bob McNally nga Rapidan Energy Group vlereson se ekziston nje probabilitet prej rreth 70% per sulme selektive amerikane ndaj Iranit, duke theksuar rrezikun e larte qe lidhet me volumin e madh te naftes qe kalon nga rajoni.
Ne skenarin me ekstrem, ku cisternat nuk mund te kalojne ose infrastruktura energjetike demtohet, cmimet e naftes mund te rriten ndjeshem. Andy Lipow, president i Lipow Oil Associates, shpjegon se frika nga nje mbyllje mund te rrise cmimin me disa euro per fuçi, por nje bllokim i plote i Ngushtices do te sillte nje rritje prej rreth 9 deri ne 18 euro per fuçi (ekuivalente me 10–20 dollare).
Aktualisht, nafta Brent tregtohet rreth 58 euro per fuçi, ndersa West Texas Intermediate rreth 54 euro. Megjithate, shumica e eksperteve theksojne se skenaret katastrofike mbeten me probabilitet te ulet. Irani mund te kercenoje me mbylljen e Hormuzit, por nje veprim i tille do te ishte i veshtire per t’u zbatuar plotesisht, duke pasur parasysh pranine e fuqishme te Marines Amerikane ne rajon.
Edhe nje nderprerje e perkohshme, si ngacmimi i cisternave ose bllokime afatshkurtra, do te kishte ndikim te kufizuar ne furnizimin global. Kpler vlereson se tregu i naftes aktualisht ka teprice, me rreth 2.5 milion fuçi ne dite ne janar dhe mbi 3 milion fuçi ne shkurt e mars. Cdo mbyllje serioze, sipas eksperteve, do te perballej shpejt me nje reagim ushtarak nga SHBA dhe aleatet per te rivendosur qarkullimin.
Megjithate, analistet paralajmerojne se krahasimi i Iranit me Venezuelen eshte i gabuar. Situata gjeopolitike ne Lindjen e Mesme eshte shume me komplekse, dhe nje strategji ne stilin e Venezueles ndaj Iranit do te ishte shume me e veshtire per t’u zbatuar. Sipas Lipow dhe Xu, presioni ndaj Teheranit ka me shume gjasa te vazhdoje permes sanksioneve dhe zbatimit te tyre, sesa permes pushtimeve ushtarake ose sulmeve masive mbi infrastrukture.
Përmbledhje:
- Ngushtica e Hormuzit mbetet pika me e ndjeshme e energjise globale, ku cdo tension mund te ndikoj cmimet boterore.
- Nje perplasje SHBA–Iran do te kishte pasoja me te medha se krizat e meparshme, perfshire Venezuelen.
- Megjithese rreziku ekziston, analistet vleresojne se mbyllja e plote e Hormuzit eshte ende pak e mundshme.
Hashtag:
#NgushticaEHormuzit #NaftaGlobale #Iran #SHBA #Gjeopolitike #Energji #EkonomiBoterore