Kina ka nisur zyrtarisht ndërtimin e një mega-projekti hidroenergjetik që pritet të jetë më i madhi në botë, me një kosto prej rreth €156 miliardë (nga $170 miliardë). Diga e re mbi lumin Yarlung Zangbo, në rajonin e Tibetit, do të ketë kapacitetin për të prodhuar energji të mjaftueshme për të furnizuar gjithë Mbretërinë e Bashkuar për një vit. Ky projekt tejkalon përmasat e digës së famshme Three Gorges Dam, aktualisht më e madhja në botë, dhe pritet të gjenerojë ndikime të mëdha ekonomike dhe energjetike për Kinën.
Megjithatë, për vendet në rrjedhën e poshtme të lumit — si India dhe Bangladeshi — diga është burim frike dhe pasigurie. Yarlung Zangbo shndërrohet në lumin Brahmaputra pasi kalon kufijtë e Kinës, një burim jetik për miliona njerëz që varen prej tij për ujë të pijshëm, ujitje dhe energji. Ekspertët në rajon paralajmërojnë se mungesa e transparencës nga Pekini po ngjall shqetësime serioze për sigurinë ujore dhe për ndikimet ekologjike.
Sipas planit, diga përfshin ndërtimin e pesë strukturave mbi një segment 50 kilometra të lumit, ku ai bie me më shumë se 2,000 metra nga pllaja e Tibetit. Kina nuk ka publikuar detaje teknike të plota, përfshirë afatet ndërtimore, mënyrën e menaxhimit të ujit apo ndikimin konkret mbi rrjedhën e lumit. Kjo heshtje ka rritur tensionet me Indinë, e cila gjithashtu ka pretendime territoriale në rajon dhe ka histori lufte me Kinën në vitet 1960.
Kryeministri i shtetit indian Arunachal Pradesh ka deklaruar se kjo digë mund të thajë deri në 80% të rrjedhës së Brahmaputrës që kalon në territorin indian, ndërsa rrezikon të shkaktojë përmbytje në shtetin fqinj Assam. Përveç ujit, diga do të bllokojë dhe sedimentin që ushqen tokat bujqësore në rrjedhën e poshtme, duke kërcënuar sigurinë ushqimore në Bangladesh.
Megjithëse Ministria e Jashtme e Kinës pretendon se projekti është një çështje sovrane dhe se Pekini ka bashkëpunuar për informacione hidrologjike me fqinjët, ekspertët ndërkombëtarë vënë në dyshim këtë transparencë. “Pekini mund ta përdorë ujin si armë politike në rast përplasjeje,” paralajmëron Sayanangshu Modak nga Universiteti i Arizonës.
Sidoqoftë, disa ekspertë theksojnë se ndikimi i digës është ndoshta i ekzagjeruar. Shumica e ujit që mbërrin në Brahmaputra rrjedh nga shirat musonorë në jug të Himalajeve, jo nga Kina. Për më tepër, diga është projektuar si “run-of-the-river”, që do të thotë se uji nuk devijohet, por kalon natyrshëm përmes turbinave.
Edhe vetë India po planifikon dy diga në lumin Siang — emri i Yarlung Zangbo në territorin indian — për të forcuar pretendimet e saj mbi lumin dhe për të krijuar precedent në rast se Kina përpiqet të devijojë ujin në të ardhmen. Projekti më i madh i propozuar nga India, me kapacitet 11.5 gigavat, do të jetë më i madhi në vend nëse miratohet.
Këto përplasje nuk janë të reja në rajonin e Azisë Jugore. India dhe Pakistani kanë pasur grindje të ashpra për ndarjen e ujit në Kashmir, ndërsa në Afrikë, Egjipti dhe Etiopia janë përplasur për dekada mbi ndërtimin e digës së Nilit. Ndërkohë, vendi ku po ndërtohet diga kineze ndodhet në një zonë me aktivitet të lartë sizmik dhe kushte ekstreme moti, duke ngritur shqetësime të tjera për sigurinë strukturore dhe rrezikun nga tërmetet.
Tre pika kryesore:
- Kina po ndërton digën më të madhe hidroenergjetike në botë në lumin Yarlung Zangbo, me kosto rreth €156 miliardë.
- India dhe Bangladeshi paralajmërojnë për rrezik ndaj sigurisë ujore dhe ndikim të madh në bujqësi.
- Zona e ndërtimit është e ekspozuar ndaj tërmeteve dhe kushteve ekstreme klimatike.
Hashtage:
#Kina #DigaGjigante #Brahmaputra #KrizaUjit #Hidroenergji #SiguriaUjore #Indi #Bangladesh #Gjeopolitikë #Mjedisi #AziaJugore #Tibet