Qindra pronarë biznesesh në Kosovë bllokuan dje rrugët hyrëse në kryeqytet (Prishtinë), duke ngritur zërin kundër një vendimi të Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE) që i detyron ata të blejnë energji në tregun e hapur. Kjo politikë e re, që hyn në fuqi më 1 qershor, pritet të trefishojë faturat e energjisë për shumë kompani, duke e vënë në rrezik qëndrueshmërinë financiare të tyre.
Sipas vendimit të ZRRE-së, të gjitha kompanitë me më shumë se 50 punonjës apo me xhiro vjetore mbi 10 milionë euro (rreth 11.29 milionë dollarë), nuk do të përfitojnë më nga subvencionet shtetërore që deri tani e kanë mbajtur çmimin e energjisë në Kosovë ndër më të ulëtit në Evropë. Ky hap prezantohet si pjesë e “liberalizimit të tregut”, një kusht i Bashkimit Evropian për anëtarësim.
Por komuniteti i biznesit ka reaguar me shqetësim të madh. Në rrugët e Prishtinës u panë kamionë, furgonë dhe punëtorë me uniforma që bllokonin trafikun, ndërsa forcat e policisë ruanin qetësinë. Protestuesit kërkojnë një periudhë njëvjeçare tranzicioni për të investuar në prodhim të energjisë nga burime alternative, si panelet diellore dhe bateritë ruajtëse.
Shaqir Palushi, pronari i kompanisë së pijeve “Frutex”, tha për Reuters se fatura e tij vjetore do të rritet nga qindra mijëra në rreth 1.3 milionë euro. “Nuk jemi kundër tregut të hapur, por na duhet kohë për të investuar që të vetë-prodhonim një pjesë të energjisë sonë”, deklaroi ai.
Kosova, një ndër vendet më të varfra në Evropë, gjeneron mbi 90% të energjisë elektrike nga dy termocentrale të vjetra me qymyr. Megjithatë, mbështetet rëndë në import për të mbuluar nevojat vjetore. Vetëm vitin e kaluar, qeveria shpenzoi 114 milionë euro për të blerë energji nga tregu i hapur, duke e bërë situatën financiare të paqëndrueshme.
Kryeministri Albin Kurti, megjithëse partia e tij doli e para në zgjedhjet e shkurtit, nuk arriti të fitojë shumicën parlamentare. Ai nuk tregoi asnjë shenjë tërheqjeje nga ky vendim. “Plotësimi i kërkesës së tyre për më shumë kohë nuk e zgjidh problemin, por vetëm e transferon barrën financiare nga 1,200 kompani në faturat e qytetarëve”, deklaroi ai në një mbledhje të qeverisë para protestës.
Ky vendim ndan mendimet mes nevojës për reforma strukturore që përputhen me aspiratat evropiane dhe sfidave reale me të cilat përballen bizneset lokale. Ndërsa Qeveria e Kosovës mbron pozicionin e saj me argumentin se subvencionet nuk janë të qëndrueshme afatgjatë, komuniteti i biznesit e sheh këtë si një goditje që mund të ketë pasoja zinxhir në ekonomi dhe punësim.
Kosova aplikoi për anëtarësim në Bashkimin Evropian në dhjetor të vitit 2022. Liberalizimi i tregut të energjisë është një prej kërkesave kyçe, por implementimi i shpejtë i masave pa dialog të thelluar me sektorin privat mund të sjellë jo vetëm krizë ekonomike, por edhe pakënaqësi të thellë sociale.
Pikat kryesore:
- Rreth 1,200 kompani do të përballen me trefishim të faturave të energjisë pas hyrjes në tregun e lirë më 1 qershor.
- Bizneset kërkojnë një periudhë tranzicioni për të investuar në energji alternative.
- Qeveria refuzon zgjatjen e afatit, duke mbrojtur interesin e konsumatorëve familjarë.
Hashtagë për rrjetet sociale:
#ProtestaBiznesore #EnergjiaNëKosovë #LiberalizimiTregut #Frutex #AlbinKurti #ZRRE #RritjaEÇmimeve #BiznesetKosovare #EkonomiaKosovare #KosovaNëBE