Një raport i ri nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) paralajmëron se Shtetet e Bashkuara janë të papërgatitura për të zëvendësuar furnizimin me elementë të rrallë që vijnë nga Kina — një varësi që, sipas ekspertëve, mund të rrezikojë seriozisht aftësitë ushtarake të Uashingtonit. Këto elementë janë thelbësorë për prodhimin e teknologjive të avancuara të mbrojtjes, përfshirë avionët luftarakë, nëndetëset, raketat, dronët dhe sistemet e radarëve.
Në përshkallëzimin e luftës tregtare me SHBA-në, Kina ka vendosur kufizime të reja për eksportin e shtatë elementëve të rrallë — si samariumi, gadoliniumi, terbiumi dhe të tjerë — që përdoren në industrinë e mbrojtjes, energjisë dhe automjeteve. Tani, kompanitë kineze duhet të sigurojnë leje të veçanta për të eksportuar këto materiale, duke sjellë vonesa të konsiderueshme në zinxhirët e furnizimit global.
CSIS thekson se këto kufizime do të shkaktojnë ndërprerje të menjëhershme në eksportet kineze, duke ndikuar drejtpërdrejt kompanitë amerikane. Kina aktualisht ka një monopol praktikisht të plotë në përpunimin e elementëve të rrallë të kategorisë së mesme dhe të rëndë, dhe SHBA-ja nuk ka kapacitet për të përballuar boshllëkun nëse ndalohet plotësisht furnizimi.
Megjithëse Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së ka investuar mbi 405 milionë euro në zhvillimin e një zinxhiri të brendshëm furnizimi që synon të jetë funksional deri në vitin 2027, CSIS paralajmëron se prodhimi i ardhshëm amerikan do të mbetet shumë prapa kapacitetit të Kinës. Në SHBA nuk ka aktualisht asnjë njësi që ndan ose përpunon elementët e rrallë të rëndë, duke e lënë vendin në pozitë të pafavorshme për një periudhë afatgjatë.
Për më tepër, Kina ka futur 16 kompani amerikane — shumica në industrinë e mbrojtjes dhe të aeronautikës — në listën e kontrolleve të eksportit, duke i ndaluar ato të marrin produkte që kanë përdorim të dyfishtë, përfshirë edhe mineralet e rralla.
Ekspertët e CSIS e cilësojnë këtë si një kërcënim të drejtpërdrejtë për gatishmërinë ushtarake të SHBA-së, në një kohë kur edhe pa këto kufizime, industria amerikane e mbrojtjes po përballet me mungesë kapaciteti dhe me vështirësi për të përmbushur kërkesat teknologjike. Sipas një zyrtari të Forcave Ajrore të SHBA-së, Kina po zhvillon sisteme armësh pesë deri në gjashtë herë më shpejt se Shtetet e Bashkuara.
Kjo dinamikë nuk i shqetëson vetëm SHBA-në. Vende si Australia dhe Brazili kanë nisur investime serioze për të forcuar zinxhirët e tyre të brendshëm të furnizimit me minerale të rralla. Sipas CSIS, SHBA-ja duhet të ofrojë mbështetje financiare dhe diplomatike për këto përpjekje ndërkombëtare.
Nga ana tjetër, CSIS thekson se skema e re kineze e licencimit të eksporteve mund të nxisë vende të tjera që të bashkëpunojnë me Kinën, në përpjekje për të shmangur mungesat në furnizim. Kjo situatë është bërë tashmë pjesë e strategjisë kineze për të sfiduar ndikimin e Uashingtonit.
Neil Shearing nga Capital Economics thekson se kontrolli i Kinës mbi mineralet kritike — përfshirë jo vetëm elementët e rrallë, por edhe minerale si kobalti dhe palladiumi — po shndërrohet në një armë të re gjeopolitike. Sipas tij, gara për të siguruar burime alternative do të jetë një nga karakteristikat kryesore të ekonomisë globale të fragmentuar.
Tri përmbledhje kryesore:
- SHBA nuk ka ende kapacitet për të përpunuar mineralet e rralla të rëndë dhe mbetet shumë prapa Kinës.
- Furnizimi i kufizuar kërcënon drejtpërdrejt industrinë e mbrojtjes dhe gatishmërinë ushtarake të SHBA-së.
- Kina po përdor kontrollin mbi mineralet si një mjet strategjik për të sfiduar SHBA-në në tregun global.
Hashtagë:
#MineraletERralla #SiguriaKombetare #SHBAKina #LufteTregtare #Gjeopolitike #IndustriteMbrojtjes #ZinxhiretEFurnizimit #CSIS #EkonomiaGlobale