Në një ngjarje të pazakontë në Cape Canaveral (Florida), Forca Hapësinore e SHBA-ve ka vonuar lansimin e raketës Atlas V të kompanisë United Launch Alliance (ULA), që mbante satelitët e parë operacionalë të Amazon-it për projektin Kuiper – një rrjet interneti satelitor që synon të rivalizojë Starlink-un e SpaceX-it. Arsyeja zyrtare ishte moti i keq më 9 prill, por vendimi për të mos e rifilluar menjëherë përpjekjen për lansim ka ngritur shumë pikëpyetje.
Ndryshe nga praktikat e zakonshme, drejtori i lansimit në ULA, Eric Richards, kërkoi një “përgatitje për një rikthim të zgjatur”, duke e shtyrë tentativën për më shumë se 24 orë. Në të njëjtën kohë, SpaceX kishte rezervuar hapësirën për një lansim të vetin me Falcon 9 më 10 prill, por kjo përpjekje u vonua për dy ditë dhe lansimi ndodhi më në fund më 12 prill. Pavarësisht kësaj, ULA nuk u rikthye në radhë për lansim, çka lë të kuptohet se diçka tjetër po ndodh pas skenës.
Zyrtarisht, ULA nuk raportoi asnjë problem teknik me raketën dhe as me ngarkesën. “Raketa dhe ngarkesa janë në gjendje të mirë,” tha një zëdhënëse për Ars Technica. Megjithatë, kompania nuk dha datë të re për lansim, duke pritur miratimin nga Forca Hapësinore. Spekulimet kanë filluar të shtohen: nga aktivitete sekrete ushtarake deri te një test i mundshëm i raketave bërthamore Trident nga nëndetëset në brigjet lindore të SHBA-së.
Një tjetër ndryshim i dyshimtë ishte zhvendosja e dritares së lansimit nga mesdita në mbrëmje, vetëm disa ditë para tentativës fillestare. Kjo kërkesë, që erdhi nga Komanda e Eastern Range, ngjalli habi në mesin e reporterëve veteranë. Gjeneralja Kristin Panzenhagen nuk dha detaje, duke përmendur vetëm “sigurinë publike” dhe kompleksitetin e menaxhimit të hapësirës prej 15 milionë miljesh katrorë (rreth 39 milionë kilometra katrorë) që mbulon Eastern Range.
Për dallim nga raketat Falcon 9 të SpaceX që kanë sistem automatik vetëshkatërrimi në rast devijimi, Atlas V kërkon një sistem më tradicional dhe të drejtuar nga njeriu për sigurinë në distancë. Kjo kërkon më shumë personel dhe pajisje, duke e bërë më të vështirë përshtatjen e saj në kalendarin e ngjeshur të lansimeve. Kjo diferencë teknike mund të jetë një faktor pse SpaceX merr prioritet në disa raste.
Ndërkohë, Forca Hapësinore po synon të ndryshojë modelin e menaxhimit të hapësirave të lansimeve: nga një “range” në një “spaceport”, të ngjashëm me aeroportet. Ky ndryshim i qasjes përfshihet edhe në Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare të vitit fiskal 2024, i cili lejon ushtrinë të tarifojë kompanitë për përdorimin e infrastrukturës së përbashkët – si rrugët, siguria dhe shërbimet bazë.
Pavarësisht transparencës së kufizuar, një gjë është e qartë: çdo vonesë në lansime komerciale ndikon në të ardhurat e kompanive si Amazon dhe ULA. Ndërkohë që misionet e sigurisë kombëtare kanë përparësi, rritja e kërkesës për lansime komerciale në Cape Canaveral po i vë në provë kapacitetet e infrastrukturës ekzistuese. Në vitin 2023, janë realizuar 93 lansime nga ky bazë – një rekord që e tregon qartë transformimin e saj në një portë hapësinore me intensitet të lartë.
Megjithëse spekulimet mbeten të shumta – që nga testet sekrete ushtarake deri te probleme të paidentifikuara infrastrukturore – Forca Hapësinore po hesht. Mbase arsyeja është e justifikuar, por për momentin, një nga bazat më të zëna të lansimit në botë është përballë një “jo”-je të pazakontë për kërkesat komerciale. Dhe për një industri që synon lansimin sipas kërkesës, kjo përbën një sfidë serioze.
Pikat kryesore:
- Lansimi i satelitëve të Amazon Kuiper u shty pa arsye të qarta teknike.
- Space Force mund të ketë prioritizuar misione të tjera ose operacione sekrete.
- ULA dhe kompanitë komerciale përballen me sfida të reja në një “spaceport” gjithnjë e më të zënë.
Hashtage:
#AmazonKuiper #AtlasV #ULA #SpaceForce #CapeCanaveral #Starlink #SpaceRace #Teknologji #Hapesira #Raketa #Satelitë #LansimeKomerciale #Florida #MisterUshtarak