Gjykata Supreme e Panamasë ka vendosur kundër kompanisë me bazë në Hong Kong, CK Hutchison, duke shpallur antikushtetuese koncesionin që një degë e saj kishte për operimin e porteve në të dy skajet e Kanalit të Panamasë. Vendimi prek drejtpërdrejt Panama Ports Company (PPC), e cila prej viteve ’90 menaxhon portet e Balboa (Oqeani Paqësor) dhe Cristóbal (Oqeani Atlantik).
Ky vendim shihet gjerësisht si një fitore politike dhe strategjike për administratën e presidentit amerikan Donald Trump, e cila prej kohësh ka synuar të frenojë ndikimin e Kinës në Hemisferën Perëndimore. Për Uashingtonin, Kanali i Panamasë mbetet një arterie jetike për tregtinë globale dhe sigurinë kombëtare të SHBA-së.
Në një deklaratë të shkurtër të publikuar të enjten në mbrëmje, Gjykata Supreme e Panamasë tha se kushtet nën të cilat ishte dhënë koncesioni binin ndesh me Kushtetutën e vendit dhe, për rrjedhojë, nuk janë më të vlefshme. Gjykata theksoi se vendimi erdhi pas “shqyrtimeve të gjera”, pa dhënë detaje mbi hapat e ardhshëm.
Vendimi ngre gjithashtu pikëpyetje mbi të ardhmen e pronësisë së disa operacioneve kyçe të Kanalit, përfshirë planin e CK Hutchison për të shitur 43 porte në mbarë botën për rreth 23 miliardë dollarë (afërsisht 21 miliardë euro) një konsorciumi të udhëhequr nga BlackRock dhe Mediterranean Shipping Company (MSC). BlackRock refuzoi të komentojë, ndërsa CK Hutchison dhe MSC nuk reaguan menjëherë.
Vendimi vjen rreth një vit pasi Trump kishte kërcënuar hapur se SHBA-ja mund të merrte kontrollin e Kanalit të Panamasë, duke e cilësuar atë “jetik për vendin” dhe duke pretenduar se “po operohet nga Kina”. Administrata Trump e ka bërë bllokimin e ndikimit kinez në Kanal një nga prioritetet e saj kryesore strategjike.
Në deklarata të fundit, Trump ka rilançuar një qasje më agresive ndaj rajonit, duke folur për një version të ri të Doktrinës Monroe, të cilën ai e quajti “Doktrina Donroe”, dhe duke theksuar se dominimi amerikan në Hemisferën Perëndimore “nuk do të vihet më kurrë në dyshim”.
Nga ana tjetër, Panama Ports Company reagoi ashpër, duke e cilësuar vendimin si të pabazuar ligjërisht dhe si një kërcënim për sigurinë juridike dhe stabilitetin ekonomik të vendit. Kompania paralajmëroi se vendimi rrezikon mijëra vende pune që varen drejtpërdrejt dhe tërthorazi nga aktivitetet portuale.
Reagimi nga Pekini nuk vonoi. Ministria e Jashtme e Kinës deklaroi se vendimi bie ndesh me ligjet që rregullojnë miratimin e koncesioneve në Panama dhe se kompanitë kineze “rezervojnë të gjitha të drejtat, përfshirë procedurat ligjore”. Në tregje, aksionet e CK Hutchison ranë me 4.6%, ndërsa indeksi Hang Seng pësoi rënie mbi 2% për ditën.
Përmbledhje:
– Vendimi i gjykatës panameze forcon pozicionin strategjik të SHBA-së kundër ndikimit kinez në Kanalin e Panamasë.
– Planet shumë-miliardëshe të CK Hutchison për shitjen e porteve tani janë në pikëpyetje serioze.
– Përplasja rreth Kanalit sinjalizon një kapitull të ri në rivalitetin gjeopolitik SHBA–Kinë në Amerikën Latine.
Hashtag:
#KanaliIPanamase #SHBA #Kina #Gjeopolitike #DonaldTrump #SiguriGlobale #TregtiDetare