Marrëdhëniet mes Evropës dhe Shteteve të Bashkuara ndodhen në “momentin më të ulët” që nga krijimi i NATO-s, deklaroi ish-presidenti i Komisionit Evropian, Jose Manuel Barroso, duke theksuar se qasja përçarëse e Uashingtonit po i detyron aleatët të rishqyrtojnë themelet e partneritetit transatlantik.
“Në Evropë ka dyshime reale për marrëdhënien me Shtetet e Bashkuara,” tha Barroso, ish-kryeministër i Portugalisë, në një intervistë për CNBC (“The China Connection”), duke nënvizuar se humbja e besimit nuk prek vetëm Bashkimin Evropian, por shtrihet edhe në Mbretërinë e Bashkuar (United Kingdom).
Ambicia e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për të marrë kontrollin e Greenland (Denmark), një territor gjysmë-autonom danez, shoqëruar me kërcënime për përdorim force ushtarake dhe tarifa më të larta ndaj vendeve evropiane, ka tronditur besimin e liderëve dhe opinionit publik në Evropë. Edhe pse Trump u tërhoq nga disa qëndrime ekstreme, ai vijon të insistojë për ndikim mbi territorin arktik.
Sipas Barroso-s, marrëdhënia transatlantike po zhvendoset nga një partneritet i ndërtuar mbi “vlera demokratike të përbashkëta” drejt një modeli të udhëhequr kryesisht nga interesa të ngushta. Ai e përshkroi situatën si një “fazë çarjeje”, ku ende nuk është e qartë se në ç’drejtim do të ecë më tej aleanca.
Pas një takimi me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, Trump deklaroi në rrjete sociale se ekziston “korniza e një marrëveshjeje të ardhshme” për Greenland, pa dhënë detaje dhe pa sqaruar nëse Danimarka kishte rënë dakord. Rutte më pas theksoi se çështja e pronësisë së Greenland-it nuk ishte diskutuar në bisedime.
Barroso e quajti Trump “përçarësin e madh”, duke vënë në dukje se shpesh ai tregohet “më i ashpër me aleatët dhe miqtë, sesa me kundërshtarët”. Ky perceptim pasqyrohet edhe në shifra: vetëm 16% e evropianëve e shohin SHBA-në si aleate që ndan të njëjtat vlera, nga 21% në vitin 2024, sipas një sondazhi të European Council on Foreign Relations. Një 20% shqetësuese e konsideron SHBA-në si rivale ose armike.
Rënia e besimit është veçanërisht e theksuar në Mbretërinë e Bashkuar, ku përqindja e atyre që e shohin SHBA-në si aleate me vlera të përbashkëta ka rënë në 25%, nga 37% një vit më parë. Në këtë kontekst, liderët evropianë po përshpejtojnë përpjekjet drejt “sovranitetit evropian” në mbrojtje, nën presionin e vazhdueshëm të Uashingtonit për rritjen e shpenzimeve ushtarake.
“Nëse dëshirojmë ta ruajmë NATO-n, ajo do të jetë një NATO më e evropianizuar,” tha Barroso, duke theksuar se Evropa nuk mund të mbështetet vetëm te amerikanët. Megjithatë, ai paralajmëroi kundër shpalljes së fundit të aleancës transatlantike, duke nënvizuar se SHBA-ja mbetet thelbësore për sigurinë evropiane, sidomos pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia dhe forcimit të pranisë së NATO-s në krahun lindor.
Përmbledhje:
- Barroso thotë se marrëdhëniet Evropë–SHBA janë në nivelin më të ulët që nga krijimi i NATO-s.
- Qasja “America First” dhe çështja e Greenland-it kanë minuar besimin në Uashington.
- Evropa po shtyn drejt sovranitetit të vet mbrojtës, por SHBA-ja mbetet kyçe për sigurinë e kontinentit.
Hashtag: #NATO #EvropëSHBA #PolitikaNdërkombëtare #SiguriaEvropiane #Gjeopolitika