Franca është zhytur sërish në kaos politik pas rrëzimit të qeverisë së kryeministrit François Bayrou, i cili humbi votëbesimin në parlament pas bllokimit të planit buxhetor. Të hënën, 364 deputetë votuan kundër qeverisë, ndërsa vetëm 194 në favor, duke e bërë të pashmangshëm fundin e qeverisë së tij minoritare centriste.
Shkaku kryesor mbeti mosarritja e konsensusit për planin buxhetor të vitit 2026, i cili synonte uljen e deficitit prej 5.8% të PBB-së në vitin 2024. Bayrou propozoi shkurtimin e rreth 44 miliardë eurove (52 miliardë dollarë) shpenzime për të sjellë deficitin në 4.6% në vitin 2026. Por kjo ndeshi në kundërshtime të forta politike, sidomos për mënyrën e arritjes së konsolidimit fiskal.
Pavarësisht tronditjes politike, tregjet financiare reaguan me qetësi. Indeksi CAC 40 u hap me një rritje prej 0.25%, ndërsa obligacionet 10-vjeçare të Francës panë një ngritje të lehtë në normën e interesit në 3.4755%. Megjithatë, tensionet mbeten të pranishme, duke reflektuar pasigurinë ekonomike që vjen nga Parisi.
Presidenti Emmanuel Macron do të marrë dorëheqjen e Bayrou dhe brenda pak ditësh do të emërojë një qeveri të re. Opsionet e tij janë të pakëndshme: ai mund të caktojë kryeministrin e pestë në më pak se dy vjet, të formojë një qeveri teknokrate, ose të thërrasë zgjedhje të parakohshme. Por të gjitha skenarët rrezikojnë të thellojnë ndarjet politike ose të forcojnë partitë ekstreme si National Rally në të djathtën ekstreme apo France Unbowed në të majtën radikale.
Ekspertët vlerësojnë se Macron ka më shumë gjasa të zgjedhë sërish një aleat centrist, por këtë herë dikë që mund të ndërtojë konsensus mes socialistëve të qendrës së majtë dhe koalicionit të qendrës së djathtë. Kjo është thelbësore për të siguruar mbështetje për buxhetin dhe për të shmangur një tjetër bllokadë politike.
Megjithatë, konsolidimi fiskal është i pashmangshëm. Debati kryesor është se si do të arrihet ky objektiv: përmes reformave të mirëqenies sociale apo rritjes së taksave. Kjo përçarje e thellë mes kampeve politike e vështirëson arritjen e një kompromisi të madh, sidomos duke qenë se Franca nuk ka kulturë të koalicioneve të gjera në Asamblenë Kombëtare.
Kriza politike pritet të shoqërohet edhe me pakënaqësi në rrugë. Sindikatat tashmë kanë thirrur protesta kombëtare kundër masave të kursimit më 10 dhe 18 shtator. Presioni do të shtohet nga agjencitë e vlerësimit, pasi Fitch pritet të japë këtë javë një përditësim për ekonominë franceze, të cilën aktualisht e mban në nivelin ‘AA-’ me perspektivë negative.
Megjithëse analistët nuk e shohin si të afërt një krizë të vërtetë financiare, rreziku ekziston nëse ndarjet politike thellohen dhe socialistët — të cilët mbajnë balancën e pushtetit në parlament — nuk pranojnë kompromiset. Për momentin, Franca mbetet në një pikë të rrezikshme, me fatin e qeverisjes dhe stabilitetit financiar të lidhur ngushtë me vendimet që do të merren në ditët e ardhshme.
Përmbledhje:
- Rrëzimi i qeverisë Bayrou thellon kaosin politik në Francë.
- Macron përballet me zgjedhje të vështira mes qeverie të re, teknokrate ose zgjedhjeve të parakohshme.
- Konsolidimi fiskal është i pashmangshëm, por mënyra e zbatimit mbetet thellësisht e diskutueshme.
Hashtage:
#Francë #Politikë #KrizaBuxhetore #Macron #Ekonomi #Protesta #Evropë