Në 15 gusht, Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, do të takohet me homologun rus, Vladimir Putin, në Anchorage (Alaska) për të diskutuar një fund të mundshëm të luftës në Ukrainë, më shumë se tre vjet e gjysmë pas nisjes së asaj që Moska e quan “operacion ushtarak special”.
Zgjedhja e vendit për samitin ka peshë simbolike. Alaska, e largët nga kryeqytetet evropiane dhe e ngarkuar me histori të Luftës së Ftohtë, ishte dikur territor rus para se të shitej te SHBA në vitin 1867 nga një perandor i zhytur në borxhe. Sot, ndërsa dikur Rusia jepte tokë pa gjakderdhje, rolet janë kthyer përmbys: Moska kërkon të aneksojë tokë nga një fqinj, ndërsa Washingtoni mund të vendosë nëse do të ratifikojë apo të sfidojë këtë realitet.
Për Ukrainën, simbolika është e zymtë. Në një vend ku dikur Rusia tërhiqej paqësisht, tani mund të vuloset një aneksim i arritur me forcë. Dhe për më tepër, Kievi nuk do të ketë vend në tryezë, pavarësisht diskutimeve të mëparshme për pjesëmarrjen e Presidentit Volodymyr Zelenskyy.
Kremlini ka refuzuar prej kohësh çdo takim të drejtpërdrejtë Putin–Zelenskyy para se të ketë një marrëveshje përfundimtare gati për nënshkrim, një qasje që irriton Kievin dhe zemëron kryeqytetet evropiane. Historitë e hidhura, si Marrëveshja e Mynihut në vitin 1938, tregojnë se marrëveshjet mbi territoret e një shteti pa pëlqimin e tij shpesh çojnë drejt katastrofave më të mëdha.
Si Trump, ashtu edhe Putin hyjnë në këto bisedime me nevojë për fitore politike. Për Trump, ky është një shans për të treguar se mund të arrijë progres aty ku të tjerët kanë dështuar, duke e përforcuar imazhin e tij si “paqebërës global”. Por rreziku është që dëshira për marrëveshje të shpejtë të prodhojë një zgjidhje të brishtë, të bazuar në iluzionin se Putin është i gatshëm për kompromis të vërtetë.
Putin, nga ana tjetër, synon të sigurojë njohje amerikane për aneksimin e territoreve ukrainase dhe të vendosë kufizime të përhershme për sigurinë e Ukrainës – duke përjashtuar anëtarësimin në NATO dhe duke kufizuar ndihmën ushtarake perëndimore. Një marrëveshje e tillë do të dobësonte sovranitetin e Ukrainës dhe do të dërgonte një mesazh të rrezikshëm se pushtimi territorial mund të legjitimohet me ndërmjetësin e duhur.
Megjithatë, Trump ka tentuar të përfshijë Evropën dhe Ukrainën në diskutime. Më 13 gusht, në një seancë virtuale të organizuar nga Gjermania, ai u takua me liderët evropianë dhe Zelenskyy, duke nënvizuar nevojën që Kievi të ketë zë në çdo proces. Kjo përputhet me frymën e samitit të NATO-s në qershor në Hagë, ku u vendos një objektiv i ri ambicioz: rritja e shpenzimeve të mbrojtjes evropiane në 5% të PBB-së.
Takimi i Alaskës nuk pritet të sjellë zgjidhje të menjëhershme, por do të jetë një provë nëse Perëndimi mund të ruajë unitetin dhe parimet. Çdo sinjal se Washingtoni mund të pranojë fitimet territoriale të Rusisë pa pëlqimin e Ukrainës do të trondiste aleatët në Evropë dhe Azi, duke minuar parimin themelor se kufijtë nuk ndryshohen me forcë. Pa garanci reale sigurie për Kievin dhe pa refuzimin e njohjes formale të aneksimeve, rreziku është që ky takim të shënojë një hap drejt normalizimit të pushtimeve territoriale, jo drejt paqes së qëndrueshme.
Pikat kryesore:
- Takimi në Alaska zhvillohet pa praninë e Ukrainës, duke ngritur shqetësime për legjitimitetin e çdo marrëveshjeje.
- Trump kërkon të tregojë aftësi për arritje marrëveshjesh paqeje, por rreziku është lëshimi ndaj kërkesave të Moskës.
- Njohja e aneksimeve pa pëlqimin e Kievit do të dobësonte sigurinë evropiane dhe do të dërgonte mesazhe të rrezikshme globalisht.
Hashtage:
#Ukraina #TrumpPutin #AlaskaSummit #Diplomaci #Paqja #Gjeopolitikë #Evropa #NATO #Moskë #Kiev