Një tension i ri në Lindjen e Mesme ka tronditur tregjet botërore të energjisë. Pas lajmit se Izraeli ka kryer një sulm ndaj Iranit, çmimi i naftës së papërpunuar (Brent) u rrit me më shumë se 10%, duke arritur nivelin më të lartë që nga janari. Ky zhvillim përbën një përshkallëzim të ndjeshëm në marrëdhëniet tashmë të brishta mes dy vendeve, duke ngjallur frikën për ndërprerje të furnizimeve nga një prej rajoneve më të pasura me energji në botë.
Edhe pse më vonë çmimi ra disi, ai qëndroi mbi 5% më lart krahasuar me ditën e mëparshme, duke u tregtuar rreth 69.50 euro për fuçi (rreth 74.47 dollarë amerikanë). Ky luhatje vjen në një kohë kur çmimet e naftës janë ende mbi 10% më të ulëta sesa një vit më parë dhe dukshëm më të ulëta se kulmi i vitit 2022, pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
Tregjet e aksioneve në Azi dhe Evropë reaguan me rënie. Indeksi Nikkei në Japoni ra me 0.9%, ndërsa FTSE 100 në Mbretërinë e Bashkuar pësoi një rënie prej 0.3%. Në Shtetet e Bashkuara, Dow Jones ra me 1.5% dhe S&P 500 humbi 0.8% në hapjen e tregut. Investitorët u drejtuan drejt aseteve më të sigurta si ari dhe franga zvicerane. Ari arriti nivelin më të lartë në gati dy muaj, me një rritje prej 1.2%, duke u tregtuar me 3,175 euro për ons (rreth 3,423 dollarë).
Pas sulmit izraelit, Forcat e Mbrojtjes të Izraelit (IDF) raportuan se Irani kishte nisur rreth 100 dronë drejt Izraelit, duke e thelluar më tej krizën. Ekspertët mendojnë se tregjet e energjisë do të jenë në pritje të çdo zhvillimi të mëtejshëm në ditët në vijim. Sipas Vandana Hari nga Vanda Insights, kjo është një situatë “shpërthyese” që mund të zbutet shpejt ose të degjenerojë në një konflikt të gjerë që do të ndikonte rëndë në furnizimet me naftë nga Lindja e Mesme.
Sipas analizës së Capital Economics, nëse sulmet përfshijnë prodhimin apo eksportin e naftës iraniane, çmimi i Brent mund të arrijë deri në 92 deri 115 euro për fuçi (80-100 dollarë). Megjithatë, një rritje e tillë mund të nxisë prodhues të tjerë të naftës të rrisin ofertën dhe të kufizojnë efektin inflacionar.
Ndërkohë, nuk është ende e qartë nëse rritja e fundit e çmimit të naftës do të përkthehet menjëherë në rritje të çmimit të karburantit për konsumatorët. Sipas zëdhënësit të RAC në Mbretërinë e Bashkuar, Rod Dennis, kjo varet nga qëndrueshmëria e çmimit në tregjet me shumicë dhe margjinat që vendosin shitësit me pakicë.
Një nga skenarët më të rëndë do të ishte ndërprerja e furnizimeve në ngushticën e Hormuzit — një nga rrugët më të rëndësishme detare për transportin e naftës në botë. Aty kalon rreth 20% e naftës globale. Me dhjetëra cisterna lundrojnë çdo ditë në këtë ngushticë që lidh Gjirin me Detin Arabik dhe është e rrethuar nga Irani, Oman dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Analistët paralajmërojnë se reagimet fillestare të tregut mund të jenë vetëm “valët e para të rrezikut”, ndërsa ditët në vijim do të jenë vendimtare për të kuptuar nëse kriza do të përshkallëzohet apo zbutet.
3 Pikat Kryesore:
- Sulmi i Izraelit ndaj Iranit shkaktoi rritje të menjëhershme mbi 10% në çmimin e naftës.
- Tregjet globale reaguan me rënie, ndërsa ari dhe franga zvicerane u forcuan si pasuri të sigurta.
- Ngushtica e Hormuzit mbetet pika më e ndjeshme që mund të kërcënojë furnizimet globale me energji.
Hashtag-e:
#Nafta #KrizaEnergjisë #LindjaMesme #Irani #Izraeli #TregjetFinanciare #Hormuzi #RritjeÇmimesh #TensionetGlobale