Astronomët kanë zbuluar një skenë të rrallë në hapësirën e thellë: dy galaktika të largëta, secila me madhësi të ngjashme me Rrugën e Qumështit, po përplasen me shpejtësi drejt një bashkimi të pashmangshëm. Pamjet janë kapur ashtu siç ishin galaktikat rreth 11.4 miliardë vjet më parë, kur universi ishte vetëm një e pesta e moshës që ka sot. Ky moment kozmik është krahasuar me një dyluftim mes kalorësve mesjetarë, të cilët vrapojnë njëri drejt tjetrit me shtiza në duar.
Njëra nga galaktikat përmban një kuazar – një objekt jashtëzakonisht i ndritshëm që buron nga një vrimë e zezë supermasive. Rrezatimi i fuqishëm i lëshuar nga ky kuazar ka ndikuar në mënyrë të konsiderueshme galaktikën tjetër, duke përçarë retë molekulare që zakonisht shërbejnë si “djepat” ku lindin yjet. Efekti i kuazarit i ka kthyer këto re në njolla të dendura shumë të vogla, të pamjaftueshme për të formuar yje të rinj.
Sipas astrofizikantit Sergei Balashev nga Instituti Ioffe në Shën Petersburg, kjo është hera e parë që vëzhgohet një ndikim i tillë në mënyrë të drejtpërdrejtë. Ky ndërveprim i jashtëzakonshëm midis dy galaktikave u përngjan kalorësve që përplasen në dyluftim, ku rrezatimi i kuazarit është si një shtizë që “plagos” galaktikën tjetër përmes goditjes së gazit të saj.
Në zemër të këtij kuazari ndodhet një vrimë e zezë me masë rreth 200 milionë herë më të madhe se ajo e Diellit. Në krahasim, vrima e zezë në qendër të Rrugës së Qumështit (Sagittarius A*) ka vetëm rreth 4 milionë masa diellore. Rrezatimi ultraviolet që del nga kuazari përmes dy rrezeve të kundërta ka ndërhyrë në mënyrë drastike në strukturën e gazit të galaktikës shoqëruese, duke ngadalësuar ndjeshëm ritmin e lindjes së yjeve.
Për të realizuar këtë studim, shkencëtarët përdorën dy teleskopë të fuqishëm të vendosur në Kili: observatorin ALMA dhe teleskopin gjigant VLT të Observatorit Evropian Jugor. Konfigurimi i këtyre galaktikave e lejoi ekipin të shihte se si rrezatimi i kuazarit kalonte drejtpërdrejt nëpër galaktikën tjetër, duke siguruar një pamje të paprecedentë të këtij fenomeni kozmik.
Zbulime të tilla janë të rralla, pasi shumica e bashkimeve galaktike që janë dokumentuar deri më tani ndodhin më vonë në historinë e universit. Kjo ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë jo vetëm evolucionin e galaktikave, por edhe rolin që luajnë kuazarët dhe vrimat e zeza në formimin dhe shuarjen e yjeve.
Sipas astronomit francez Pasquier Noterdaeme, i cili ishte bashkautor i studimit, galaktikat zakonisht përfundojnë duke u bashkuar përmes ndërveprimeve gravitacionale. Në këtë rast, përfundimi i pritur është formimi i një galaktike më të madhe, ndërsa kuazari do të shuhet pasi të ketë harxhuar gjithë “karburantin” e tij.
Përmbledhje:
- Dy galaktika që po përplasen 11.4 miliardë vjet më parë ofrojnë një dritare të rrallë drejt së kaluarës së hershme të universit.
- Kuazari i fuqishëm ndikon drejtpërdrejt në galaktikën tjetër, duke e penguar lindjen e yjeve.
- Vrima e zezë që ushqen kuazarin është 50 herë më masive se ajo në qendër të Rrugës së Qumështit.
Hashtage:
#Galaktika #Kuazar #VrimeZezë #Astrofizikë #Universi #TeleskopëtALMA #ZbulimeShkencore #BashkimGalaktik #Astronomi #TheNewYorkTimesShqip