Kur përballemi me një përvojë të dhimbshme, si për shembull një thumbim nga grerëza, truri ynë regjistron jo vetëm ndjesinë fizike, por edhe ambientin dhe rrethanat përreth. Këto kujtime formojnë një model kompleks emocional, që na paralajmëron në të ardhmen për rreziqe të ngjashme. Ndër vite, shkencëtarët kanë kuptuar si formohen lidhjet e thjeshta emocionale, por tani janë një hap më pranë zbërthimit të mekanizmave që qëndrojnë pas lidhjeve më të ndërlikuara.
Një ekip studiuesish në qendrën RIKEN në Tokio (Tokyo), i udhëhequr nga Joshua Johansen dhe Xiaowei Gu, realizoi eksperimente me minj për të kuptuar se si formohen këto modele të ndërlikuara emocionale. Ata ndanë minjtë në dy grupe: një grup i kushtëzuar për të lidhur një imazh me një tingull, dhe një grup tjetër që i përjetoi këto stimuj veçmas, pa krijuar lidhje midis tyre.
Kur minjtë u ekspozuan më vonë ndaj një shoku elektrik së bashku me imazhin, vetëm grupi i parë tregoi reagim të frikës edhe ndaj tingullit—edhe pse ai nuk kishte qenë i pranishëm gjatë shokut. Kjo tregoi se edhe kafshët mund të krijojnë modele emocionale të ndërlikuara që lidhen me rrethana të ndryshme.
Studiuesit më pas përdorën një teknikë të quajtur “miniscope calcium imaging”, ku qelizat nervore të minjve ndriçonin kur aktivizoheshin. Kjo u mundësoi shkencëtarëve të vëzhgonin në kohë reale se cilat pjesë të trurit po punonin. Ajo që zbuluan ishte se pjesa e trurit e quajtur korteksi prefrontal dorsomedial (dmPFC) ishte çelësi për ndërtimin e këtyre lidhjeve komplekse.
Ndryshe nga amigdala—zona klasike e trurit për ndjesitë bazike emocionale—dmPFC aktivizohej vetëm kur përjetimi kishte peshë emocionale. Kur minjtë përjetonin shokun elektrik, dmPFC formonte një “paketë lidhjesh”, duke përfshirë stimuj të ndryshëm si tinguj, pamje dhe ndjesi, në një rrjet të vetëm.
Për të testuar rolin e kësaj zone, studiuesit bllokuan komunikimin midis dmPFC dhe amigdales. Si rezultat, minjtë vazhduan të frikësoheshin nga imazhi, por jo më nga tingulli. Kjo tregoi se amigdala mund të krijojë kujtime të thjeshta, por për përjetime më komplekse i duhet ndihma e dmPFC.
Pavarësisht këtij zbulimi, shumë pyetje mbeten pa përgjigje. Si mund truri të lidhë një ndjesi të dhimbshme me një stimul që nuk ishte prezent në atë moment? Dhe si i menaxhon truri situatat kur një vend i vetëm përmbledh disa përvoja të dhimbshme nga ngjarje të ndryshme?
Shkencëtarët thonë se ndodhen vetëm në fillimet e zbulimit të një mekanizmi tërësisht të ri, me potencial të madh për të ndihmuar në trajtimin e ankthit, traumës dhe çrregullimeve të tjera emocionale te njerëzit.
3 pika kryesore:
- Truri nuk kujton vetëm dhimbjen, por edhe kontekstin përreth saj për të ndërtuar modele komplekse emocionale.
- dmPFC është zona e trurit që përpunon emocionet e ndërlikuara dhe i lidh ato me stimuj të ndryshëm.
- Zbulimi hap rrugën për trajtime më efektive për ankthin dhe çrregullimet post-traumatike.
Hashtage:
#Truri #Emocionet #Shkenca #Neuroshkenca #Zbulime #Ankthi #Trauma #Psikologji #RIKEN #KujtesaEmocionale