Senati amerikan miratoi të martën një projektbuxhet të propozuar nga Presidenti Donald Trump, i cili i siguron NASA-s një shtesë prej 10 miliardë dollarësh (rreth 9.3 miliardë euro) për programin e saj ambicioz për Hënën, Artemis. Fondet e reja shkojnë kryesisht për raketat e sistemit Space Launch System (SLS) dhe për ndërtimin e stacionit hapësinor Gateway në orbitën hënore, duke e anashkaluar kritikën e drejtpërdrejtë nga Elon Musk dhe Jared Isaacman.
Kjo lëvizje konsiderohet si një përplasje e hapur me vizionin e SpaceX, që favorizon teknologjitë e ripërdorshme në vend të raketave të shpenzueshme si SLS. Musk ka kritikuar më parë faktin që çdo nisje e një rakete SLS përfaqëson “shpërthimin” e një rakete që kushton miliarda euro. Sipas të dhënave të fundit të NASA-s, çdo prodhim i përsëritur i SLS kushton afërsisht 2.3 miliardë euro, një kosto e jashtëzakonshme për një sistem që nuk mund të ripërdoret.
Deri tani, rreth 22 miliardë euro janë derdhur në ndërtimin e SLS, një proces i udhëhequr nga korporata të mëdha si Boeing, Aerojet Rocketdyne (e L3Harris), dhe Northrop Grumman. Jared Isaacman, që më herët ishte propozuar nga Musk si administrator i NASA-s, ka shfaqur rezerva ndaj këtyre shifrave, duke e quajtur SLS “një zgjidhje jo të qëndrueshme për udhëtime të shpeshta drejt Hënës dhe Marsit”.
Pavarësisht këtyre kritikave, Kongresi amerikan ka vendosur të avancojë me këtë strategji. Nga 9.3 miliardë eurot e miratuara, afërsisht 3.8 miliardë euro do të shkojnë për ndërtimin e raketave SLS për misionet Artemis 4 dhe 5, ndërsa 2.4 miliardë euro janë alokuar për përfundimin e stacionit Gateway.
Ironikisht, kërkesa zyrtare e buxhetit të presidentit për NASA-n, e paraqitur në maj, kishte parashikuar të “eliminohej gradualisht përdorimi i SLS dhe kapsulës Orion pas përfundimit të misionit Artemis III”. Vendimi i ri e përmbys tërësisht këtë plan fillestar, i cili u dorëzua para prishjes së marrëdhënieve mes Trump dhe Musk në qershor.
Përveç Artemis, buxheti i ri përfshin edhe 650 milionë euro për ndërtimin e një orbituesi të komunikimit me Marsin, 1.15 miliardë euro për vazhdimin e operimeve në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor (ISS), dhe 300 milionë euro për zhvillimin nga SpaceX të një anijeje për de-orbitimin e ISS deri në fund të dekadës. (Shuma e plotë për këtë projekt është 780 milionë euro.)
Përmbledhje:
- Kongresi i SHBA vendos të financojë projektin hënor Artemis me 9.3 miliardë euro shtesë, kundër propozimeve të mëparshme për shkurtime.
- Elon Musk dhe Jared Isaacman e kundërshtojnë përdorimin afatgjatë të raketave SLS për shkak të kostos dhe mungesës së ripërdorshmërisë.
- Pavarësisht kritikave, programi Artemis merr mbështetje të fuqishme nga korporatat tradicionale të hapësirës dhe vendimmarrësit politikë amerikanë.
Hashtagë:
#NASA #Artemis #ElonMusk #SpacePolitics #SLS #Hëna #Gateway #JaredIsaacman #Shkenca #SpaceX #Teknologji #ISS #BuxhetiNASA