Arabia Saudite po përballet me një moment reflektimi financiar, ndërsa fondi sovran i vendit po rishikon projektin ambicioz prej 460 miliardë eurosh të qytetit linear “The Line”, pjesë e zhvillimit gjigant Neom në veri-perëndim të vendit. Projekti, i cili është një shtyllë qendrore e strategjisë Vision 2030, synon të diversifikojë ekonominë larg naftës dhe të krijojë vende të reja pune për rininë saudite, por përballë rënies së çmimeve të naftës dhe rritjes së deficitit buxhetor, realizimi i tij po vihet në dyshim.
Rishikimi strategjik, që sipas Neom është “praktikë normale për projektet afatgjata”, po udhëhiqet nga firma konsulence ndërkombëtare. Ai ka gjasa të përqendrohet në aspektet teknike, financiare dhe ndikimin ekonomik të projektit. Megjithatë, ekspertët theksojnë se pikëpyetjet rreth realizueshmërisë së teknologjisë, kostoja e lartë e ndërtimit dhe konteksti i ri i tregut kanë krijuar një atmosferë të ndryshme nga ajo e entuziazmit fillestar.
“The Line” përshkruhet si një qytet ultramodern, i gjatë 170 kilometra dhe i ndërtuar midis dy gratacielëve të tejdukshëm mbi 500 metra të lartë, me një hekurudhë të shpejtë në qendër dhe kapacitet për të strehuar deri në 9 milionë banorë. Sot, vendi i ndërtimit është ende një kantier i gjerë me rrugë, vinça dhe struktura bazë, por shumë larg vizionit final.
Të dhënat tregojnë se projekti i Neom në tërësi mund të kushtojë deri në 1.4 trilionë euro. Me çmimin e naftës që aktualisht ndodhet rreth 65 euro për fuçi – shumë më poshtë se niveli prej 90 eurosh që i nevojitet Arabisë Saudite për të balancuar buxhetin – vendi është i detyruar të rishikojë përparësitë e veta.
Analistët mendojnë se The Line nuk do të anulohet, por do të shkurtohet në shkallë dhe do të shtyhet në kohë. “Projekti do të vijojë, por në mënyrë më modeste”, u shpreh Tim Callen nga Arab Gulf States Institute. Ai paralajmëron se fondet do të shtrihen më tej në kohë dhe do të kërkohet më shumë përqendrim në përfitimin ekonomik real.
Ndërkohë, kritikat nga brenda mbeten të ashpra. Një mentalitet “po, shef” po i atribuohet shumë prej firmave konsulente dhe drejtuesve të projektit, të cilët thuhet se ofrojnë parashikime tepër optimiste për të ruajtur marrëdhëniet e favorshme me drejtuesit politikë dhe ekonomikë të vendit.
Përfaqësues të komunitetit të biznesit amerikan në Arabinë Saudite theksojnë se për një projekt të këtij përmasash, është e domosdoshme të përputhet vizioni me realitetin e tregut. Tarik Solomon nga American Chamber of Commerce thekson se konsulentët duhet të tregojnë më shumë përgjegjësi profesionale dhe përkushtim ndaj zbatimit praktik.
Në vijim të rishikimit strategjik, në Neom priten edhe shkurtime vendesh pune. Një nga konsulentët që punon për projektin tha për CNBC se, për herë të parë, po shihen vendime që bazohen në logjikë financiare, duke sinjalizuar një ndryshim të mundshëm drejt një qasjeje më pragmatike.
3 Pikat Kryesore:
- Arabia Saudite po rishikon projektin gjigant të qytetit futurist “The Line”, me fokus në kosto, teknologji dhe ndikim ekonomik.
- Rënia e çmimit të naftës dhe rritja e deficitit po e detyrojnë vendin të rivlerësojë prioritetet e Vision 2030.
- Kritika ndaj menaxhimit dhe kulturës së “miratimit të verbër” po sfidojnë besueshmërinë e projektit në nivel ndërkombëtar.
Hashtagë:
#Neom #TheLine #Vision2030 #ArabiaSaudite #MegaProjektet #Nafta #DiversifikimEkonomik #InfrastrukturaFuturiste #FinancatPublike #KrizaBuxhetore #QytetiIArdhmërisë #TheLineReview #CNBC #Bloomberg